Tuesday, December 13, 2011

To Estuye





There are days and there are also days;
Some days we get pretty elated
Crown-to-toe exhilarated
We whistle we hum
Reminisce, smile and drum

Such was my day today
As I mused over your birthday

Pictures I saw in my mind’s eye
Of a cute vibrant little girl
That leapt like gazelle
Cute she was and adorable
Chatty but affable
I do remember her first bike ride
Michael Jackson moves and ballet triad
Oh! The combat missions, how could I forget?
To avenge for little brother who often had to fight

Those days I fondly remember
And whenever I think of my daughter
Right now, many years later
The image that comes to mind
Is of a little girl with ornamented braid
Funny! How that default image prevailed

Now look at you, fully blossomed
Mature, thoughtful and well groomed
Great human being with kind heart
Values to keep close and tight

Mighty blessed to have a daughter like you!
Wishing you happiness, good health and success
Happy Birthday Yene lij!


December 13, 2011

Sunday, November 20, 2011

To Shime!






On your sixty-some I put you on the scale
For it’s an idle Sunday what the hell!
Scan, I did your earthly and the sky
The good, the not-so did I pry
Character unto yourself without a doubt
With cherished values sometimes too upright
Thou delveth and diggeth with nosiness insatiable
Whether about the scelestial or the bible
You marvell at character Athnateus
And every other name in the universe

Marvel Shime till books do wear
Marvel till cells droop and backs tear
Keep querying with zest my friend
About the split tounged Star
Its spell and mystical power.

Happy birthday!

Monday, June 20, 2011

On Classical Music & Opera

Shime,

I have to come out of the closet! (c'mon not the kind that jumped to your mind). Here and now I declare I am no material for Puccini, Sebastian Bach, Ludwig Beethoven and their likes. What do I have in common with these ancient creatures who cast their most wicked spell since the 1700 and continue to do so to a fast shrinking fan base? You can't say I didn't try to appreciate classical music since forty-plus years is no cheap-change to learn something.

You want to talk about Opera too? OK, lets talk about Opera. Here also I'll be straight with you - I am no great fan of this thing called Opera for good reason. What language do they speak? Probably Italian, German, Latin or something else. When was the last time you saw me speaking in those tongues? Now don't hasten to accuse me for not having tried to understand Opera either. I invested countless hours listening to opera renditions at home, in the car, during flights and everywhere else, always being hard on myself for missing something others seemingly have. I even had the unthinkable opportunity of getting an Orchestra Seat for the opening night of "Turnedo" at the great La-Scala in Milano, courtesy of the President of Milano's Chamber of commerce, whom I visited with a delegation of Addis Chamber members the previous day. By the way, Princess Diana and hubby were in the house for their first visit to Milano shortly after their marriage. I remember the initial exhubdrance sorrounding their visit. I also remember how the whole of Italy felt insulted that night when D showed up at La-Scala, in Milano, the fashion capital of the world, wearing pink dress by a certain British designer. No other living Habesha could claim giving Opera a chance at this level. After all the hoopla that night,I had no clue what Tornado was all about and felt guilty for wasting my time and a scarce ticket. Musicals? ehh..

What triggered this outpouring of confession is a golf outing last week with Kefe and an encounter yesterday with a "classical music lover" who happens to be my next door office mate.

Golf, as you know is a hallowed manly ground where you talk and laugh to your heart's delight, preferably with cigar and beer in hand. You leave your worries behind, shed your guard and even talk dirty if that is what you want to do. That day, the dude, do you believe it, started to play Puccini on a Pandora station - on the golf course! That, my friend, was the last straw! I promised myself I will not live a life of pretension duping people that I dig classical music and opera. If I have to do it at the risk of ruining my reputation as an affluent individual and being removed from the wills of Kefe and Ab,so be it.

There you have it, I feel relieved. Now play me Astuye's "Checheho", a Marvin Gay, a Sam Cook ... and you are my friend.

Cheers!

Saturday, April 09, 2011

ሰለሄ መለሄ!










ለነቃ ጉሮሮ ለተቀየመ አንጀት
ለጦዘ ጭንቅላት ለደከመው ጉልበት
መድሀኒቱ አንተ ነህ ሰለሄ መለሄ
ውረድ በላንቃዬ ግባ ተለህለሄ
(ኩችዬe2004)

ሥጋ የበላ ሰው!










ሰላጣ ቲማቲም ሴለሪ ካሮት
አልፋ-አልፋ ዚኩኒ የዲንች ማ’ት
ባቄላና ጎመን ደሞም ሲሪያል
ጉዳይ አይፈጥሙም የሙዳ ያህል!
ሰላጣ የበላ ሰላጣ ሊመስል
ሥጋ የበላ ሰው ወዘናው ሊያምር
የተነገረ ነው ከጥንትም ከስር
(ኩችዬe2004)

Thursday, November 11, 2010

If I were Birtukan! (II)


Truth be told, I wasn’t certain which topic I will dwell on when I promised continuation on the above title. But that did not mean I, like everyone else, was short of vexing questions that scream for contextual redress. The emails I received shed light on a particular subject which I believe is dangerously misunderstood and about which I strongly feel about.

Role of “The Leader”
Quite a few emailers wondered if the view in my previous article did not border hero worship while others felt I was a little too insensitive toward old timers. Nothing can be further from the truth.

I am from the school which heralds the individual as the source of breakthrough ideas, the inspirer, the risk taker, the organizer and leader. World history is replete with life-changing milestones thanks to the inspired leadership of individuals. The same holds true for Ethiopia, well, until 1974 when Marxism took over, crushed the spirit of the “individual” and replaced it with bogus “collective leadership” madness. Onslaught on individualism and the individual was a necessary political agenda if the communist movement was to succeed. It is exactly what happened. Every organization, party, government, Kifle-Hager down to the Kebele level was issued a modular organization structure that espouses “Collective Leadership”.

What amazes me is long after the communist system was thrown into the dust bin of history, Ethiopian political parties and social organizations continued to use the model as if they are not aware of the system’s demise. Look at the organization chart of any political party including UDJ’s and EPRDF’s for that matter; they are replicas of the old system: “Teqlala Gubae-Maekelawi Committee-Sira AsfeTsami Committee-LiqeMenber-Teqedami Mikitl Leqe….”

Coming back to the topic at hand, I have the greatest sympathy for the position of “LiqeMenber/Chairperson/President”. Without underplaying the role and importance of other party organs, the Chairperson, which I prefer to call CEO, holds the most crucial position and carries by far the greatest responsibility.

Now, do our organizations give the CEO commensurate authority? No at all! Do they want to hold him accountable for everything? In a heart beat! The CEO has the unkindest cut of all and lacks the basic right to choose his own cabinet, the soldiers he will go to war with. He is forced to work with strangers who are funneled through an incompetent “election” process. These people might not even align with the CEO’s management style, relate with his enthusiasm and measure up to his competence standard. No wonder we find ourselves in a perennially stagnant state of affair. Even a novice management student will find our arrangement laughable.

Can somebody tell me how in the world we can expect results from a party CEO if she does not even have the authority to hire and fire employees, for example? Should she be wasting valuable time lobbying incongruent Executive Committee members? Should she even dwell on such trivialities when there are tons of burning issues on her plate? Remember when the termination of a secretary and a janitor from UDJ’s office by an executive became cause for turmoil and media circus? That week was one of the most bewildering and heart-wrenching for many and heightened cynicism over the capacity of Ethiopian political organizations to go far.

In a September 2009 article, “No leader No Glory” http://kuchiye.blogspot.com/ I tried to underscore the danger of this antediluvian arrangement and even went as far as suggesting a compromise solution, if for any number of reasons we found it difficult to allow the CEO pick his team a 100%. We can start with a 50/50 arrangement. Let the CEO choose 50% of his cabinet and the General Assembly the rest 50%. I felt this will be a good start in efforts aimed at modernizing our organizations.

Let’s remember accountability is an honored prerogative for a driven CEO, but only if the CEO is empowered with the requisite authority to do his job. US president Harry Truman had a sign on his desk with the inscription “The buck stops here!”, meaning he accepts personal responsibility for the way the country was governed and did not pass the buck to anyone else. But he had executive authority to do his job.

Hopefully, nobody in his right mind will accuse me of advocating dictatorship. In a democracy, a CEO’s authority is crafted with enough checks and balances, as for example the President’s authority in the USA. The last time I checked, there was no dictatorship in the USA! What I am trying to plead with Ethiopian stake holders in political and social organizations is our concept of the leader’s role, responsibility and authority need to change. Absence of appropriate delegated authority in a CEO’s position is a recipe for disaster. “ebab yaye beliT bereye” mentality will not take us far for not every tree bark is a snake.

If I were Birtukan, I will take this issue as a priority item and discuss it with my colleagues. I will even seek the services of a professional who can streamline the organization structure, prepare standard operating procedure and train staff. One of the marks of a forward looking leader is her ability to identify stagnant cultures and move with fortitude to change them. On the flip side, the mark of a mature society is its ability to identify a good leader and be ready to nurture and protect her.

Where there is no leader there won’t be glory! It took the leadership quality of Abraham Lincoln to get the America we know today, it took the combined leadership of Emperors Tewodros, Yohannes and Menelik to put the broken pieces of Ethiopia together and we now have a home, it took the acumen of Steve Jobs to rescue Apple from its death bed and bless us with the IMac, Iphone and Ipad; it took the creative and entrepreneurial genius of Larry Page and Sergey Brin to give us Google without which we will all be lost, literally. Indeed, leaders matter!

“ድሮም ሆኖ አያውቅም፣
ትናንት ሆነ ዛሬም
አንድ የንብ አውራ ነው- ከሺህ ሰራዊት ጋር
ውጤትን የሚያሳይ- የሚጋግረው ማር፡፡”
ዳግማዊ ዳዊት - ጥቅምት 2002
kuchiye@gmail.com

Friday, November 05, 2010

If I were Birtukan!


Not by any stretch of the imagination, I cannot be Birtukan. Nonetheless, the rampant “what would she do next?” question tempted me to join the speculative frenzy which is pervasive in every household and on every Ethiopian and international media. First, I don’t for a second believe she will quit politics.

The Birtukan I perceive will ponder over her options very carefully. Will recognize the worth of her national and international stature and make use of it without undue delay. She will refuse to be burdened by IOUs, albeit politely. She will refine her chosen method of struggle, will scrutinize the ever evolving dimension of Ethiopian politics and muse over why the road followed so far did not take anywhere. She will dare to clean house and start anew, will not allow herself to be surrounded by perennially angry, hopelessly paranoid and egotistically disposed constituents. She will not be mad, but most certainly she will work smart to get even. She will think and act long term - never getting overly entangled in the hurly-burly of the day.

It is about organization!
Yes, it is all about organization and organizations don’t grow on trees. They require insight, expertise and patience. Most of all, they need to be designed to serve a given purpose within a given environment and time frame. The design will take into account required resources and anticipate factors that will have direct and indirect bearing over expected outcome. This sounds bland but let me continue…

The here and now for Birtukan, as far as organization goes, is to offer a reengineered UDJ that looks and smells fresh. One that has shade its old sheath, one that portrays enough vitality and agility to challenge EPRDF come 2015. A new image for UDJ is an absolute necessity given the self inflicted and adversary fanned stigma surrounding the party. I am, of course, assuming UDJ will continue to conduct the struggle from within the country as I believe it should.

Now, does Birtukan have anything to learn from parties of yesteryear? Not very much I am afraid, since their module, ideology and language is a thing of the past. I would rather she focus on fashioning an organization that suits today’s need, uses today’s technology and attracts today’s youth (69% of population under 30!). She should not be afraid to surround herself with the educated youth of Ethiopia for even if they make mistakes they have their life ahead of them to make the mistakes good. Zenawi seems to have captured the essence of this palpable strategy as demonstrated in his recent government and party reorganization, even though many will hasten to add “for devious motives!” Bottom line is only through the instrument of a vibrant and creative youth machinery would UDJ hope to counter the equally energetic and well oiled organization of EPRDF.

OK, what good is an organization or an army without clear mission and strategy? UDJ should pay special attention and make sure the mission and strategy of the party is not shrouded in high sounding nothing. Rather, it should be concise and easily understood so that party operatives and supporters of varying educational levels use them to advocate the causes of UDJ. Time and again, even as the Republican Party in the recent US mid-term election demonstrated, simplicity of mission and strategy lends to expanding and exciting the member base; it lends to consistency of ideas and messages and prevents the adversary from toying with the purposes and intentions of UDJ as it did in the past.

The need for strategic plan that marries mission and resources needs no emphasis, of course. UDJ’s plan should be specific enough to outline what it intends to achieved in year one, two, three and until the next election. That is what people will buy into, specific action plans.

Birtukan should accept the fact that there is a confidence crisis hovering over UDJ. The way the 2005 election and its aftermath was handled, the ugly and protracted internal wrangling, the despicable way some in the leadership position paraded themselves has left bad test in the public’s mouth. Public confidence is easy to lose and hard, very hard, to regain. That is why UDJ needs to craft a public policy strategy and commit resources in order to gain back confidence. Only when the public sees a revitalized UDJ in action will confidence be renewed. Only when UDJ’s leaders demonstrate astute management in organization and politics, only when they measure up to a respectable statesmanship level with regard to language, attire, yes attire too, would the public respect them and bring them back to its fold.

If I were Birtukan, I would pay special attention to the irksome feeling among Ethiopians, scholar and lay alike, that the present ethnically federated structure carries eminent threat to the country’s stability and might even lead to ethnic conflict. In UDJ, people want to see an organization with deep understanding of the intricacies of the challenge, capable enough to play a leading role in efforts aimed at averting it, and strong enough to manage it if such a fateful crisis occurs. During my recent trip home, what I observed is people don’t have much confidence in the opposition in general, and who would blame them for that? Ironically, it is because of the inherent fear of instability that many opt to live with EPRDF knowing fully well it is the proponent of the ethnicity virus and also the one with organizational muscle to manage it.

UDJ has unenviable tasks ahead; but its leaders have to come to terms with the fact that time and resource invested in building a solid, well-oiled organization has enormous returns. Just look at the opportunities missed for lack of an organized party that could have lead and empowered the Ethiopian people: 1960, 1974, 1989 and 2005 to name but a few. Let’s think organization and let’s think long term. Who wants to be the family who set out to prepare the “berbere” as the bridal party was knocking at the door?

And oh! If I were Birtukan, I would never pay attention to the vicious insinuation, mostly from competing opposition groups that she broke down in prison. A good politician lives to fight another day - ask St. Paul who built the largest institution on our planet.

(To be continued)

Tuesday, July 13, 2010

What we really need!


Because of the utmost admiration I have for his tireless effort, I read all six parts of Prof. Al-Mariam's recent series. I am not sure if I am better off today understanding the intricacies of Ethiopian politics than I was before the series started. I am, also, not entirely certain if Al-Mariam came up with novel ideas that could coalesce individual or group “hummingbirds”. Needless to say, appeal for unity is easier said than done. The real challenge lies in figuring out modalities that could bring disparate organizations together. Equally, if not more important, is the task of actually making the modality work through clever management and political skill. I would argue the absence of the last two is the cause for the fracturing of past unions and coalitions. If I missed Al-Mariam’s take, which is entirely possible, you can blame it on my Stage I Alzheimer(my friends insist it is stage II) or on the maze in the writer's presentation.

I opted to pen this brief opinion to highlight a priority undertaking that I, and probably many others, consider important with regard to the mode and direction of opposition politics. It is an ever pervasive problem that continues to render opposition politics ineffective.
As much as I admire, and sometimes even enjoy the punditry of Ethiopian elites, it pains me to proclaim that none of the heavyweight pundits are members of viable organizations – not even members of the innocuous "support organizations" that spearhead the countless mass-rallies and lobbying efforts taking place all over the world. In the interest of full disclosure, I must confess I have monitored pundit participation in rallies and their membership in political and support organizations. Seldom did my amateur craving for celebrity citing got rewarded. Either Ethiopian elites do not tune to community radio stations and websites that make incessant appeal for participation, or they do not consider mass rallies and grass root politics “appropriate” to their taste.

Honestly speaking, I am growing weary, as probably many are, of the elite’s convenient fortification behind long distance politicking, punditry and NGOs. No doubt punditry is a noble enterprise and should be respected as such; but it is a self-serving undertaking for the most part.

Going back to Al-Mariam’s series, none of the elites he cited in his writing including Gandhi, Mandela, Lenin, the founding fathers of America and even Meles Zenawi brought their struggle to victory by way of sling politics and punditry. They either joined existing organizations and made them better or formed entirely new ones.

One can write ad-infinitum about democracy, human right and tyranny. One can condemn the EPRDF in the strongest of languages. One can also do all the Monday-night quarterbacking on why so-and-so party should not have participated in the 2005 election - it serves very little purpose. I have a feeling Ethiopians are tired of being told what they need; for they are one of the most politicized people in the entire African continent. They do know what they want as made clear in the ’97 and ’05 election. What they don’t know is how to get to where they want to be and the elite has the key to that. They want to see the elite step out of its comfort zone and dirty its hands while running viable organizations. What they yearn for is a new breed of leaders who have the wherewithal, intellect and leadership quality to usher an era of politics that bring people together. Min lemalet felige new, the Ethiopian elite needs to come out of its ivory tower and start working with the common man in the various communities, pay a little more sacrifice and lead by example.

Talking about “Min lemalet felige new”, I urge you to check out a new Ethiopian political comedy titled “Tikus Dinich”. You will crack over and over again. Who said politics cannot be humorous? Here is the link:
http://www.diretube.com/amharic-comedy/tikus-dinich-funny-hq-video_ed9584d38.html


kiuchiye@gmail.com
July 14, 2010

Wednesday, June 23, 2010

To Kefe







My friend is wise a person
Never shy to seek opinion
Will see you labor and toil
Knowing fully well his will prevail

My friend is kindheartedly kind
Ever so supple and benigned
From a distance you will hear
His kind little heart flutter
At misfortune so slender

He is generous as generous can be
Will wine you, dine you
Will make you laugh and guff
But as you pray for the night to extend,
And speculate on the next round
Inquire he does you, my friend
If the night has not gone too wild

Talk about excitable? That is my friend
Never shy to take a new bull by the horn
And ride it ‘til it ain’t no fun.
But he is my friend, always will be.

Happy Birthday My Brother!
June 23, 2010

Sunday, May 09, 2010

“ነፃነትና ዳኝነት በኢትዮጵያ” - በስዬ አብርሃ


እንደ ግምገማ - ኩችዩ
“መጽሐፍ!” ሲሉት ሰፍ የሚል ከራማ ቢጤ አለብኝ መሰል ስዬ አብርሃ ደረሱ የተባለው መድብል እጄ እስኪገባ ቸኩዬ ነበር። ባገራችን የቅርብ ዘመን ታሪክ ላይ አሻራቸውን ካተሙት ጥቂት ስዎች መሀል ናቸውና እኒህ ሰው የሚሉትን ለማወቅ ብተጋ አይፈረድኝም። ጀመርሁ የሚሉት የሁለተኛው ምዕራፍ ጉዟቸው የምንፈልገው ዓይነት መሆኑን የሚያመላክቱ ፍንጮች ያዘለ ሊሆን ስለሚችልም መጽሐፉን ለማንበብ በቂ ምክንያት አለ። ላወቀበት በመስመሮቹ መሀል የተሰነጉትን ሁሉ መመርመር ነው።

የትኛውም የሥነ-ጽሑፍ ሥራ ከወቅት ጋር ባለው ተዛምዶ መነበብ አለበትና ደራሲው ለምንና አሁን መናገር ፈለጉ? የሚለውን ለመመለስ ሞክሬያአለሁ። አንድም የጎደፈ ስምን ለማጽዳት፤ አንድም የገዘፈ ችግር አገራዊ ትኩረት እንዲያገኝ ለማድርግ፤ አንድም ላዲስ የፖለቲካ ግብ መደላድል ለመፍጠር፤ አንድም ደግሞ ለበቀል ሊሆን ይችላል አልኩ። የጠቀስኳቸው አነሳሾች ነውር ወይንም መሰሪነት አላቸው ለማለት አይደለም። ያ እያንዳንዱ አንባቢ በየበኩሉ የሚደርስበት ድምዳሜ ነው።

ሌላው ታሳቢ ደግሞ ከደራሲው ጀርባ-አጥንት ጋር ተያይዞ ብቅ የሚለው የጥርጣሬ መንፈስ ይመስለኛል። በዚህ ረገድ ብዙዎቻችን እንደ ጎጃሙ ገበሬ እንደ ተክለዬስ የፖለቲካ ሰዎችን የምናየው በጎሪጥ ነው። እንኳንስ እኛ የሶስተኛ ዓለም ሰዎች ያንደኛ ዓለሙ ያሜሪካ ሕዝብ 70% ያህሉ በፖለቲከኞች ላይ ዕምነት አጥቶ የለም እንዴ? የነስዬ ጉዳይ ከተነሳ ደግሞ ነገሩ በመጠኑ ወሰብሰብ ይላል። ከብሔር ፖለቲካ ካምፕ ወደ ሕብረብሔር ፖለቲካ ካምፕ የዘለለን ሰው ባንዴ ሊያቅፉት ያሰቸግራልና ለተወሰነ ጊዜ በጥርጣሬ ዳመና ተከበው መሥራታቸው የማይቀር ነው። የጨዋታው ሕግ ስለሆነ ይህን አይስቱትም በዬ እገምታለሁ።

ይሁን እንጅ፤ የኔዋ የጥርጣሬ ዳመና ተግባራዊ እንቅስቃሴዎችን እየመዘነች፤ ደረጃ በደረጃ እየጠራች ለመሄድ የተዘጋጀች ናት። እንደምንም ብዬ እዚህ ደረጃ ላይ ያደረስኳት ይምስለኛል። ሚዛናዊነቷ ደግሞ ለየትኛውም ወገኔ ነው። ተስፋ በትናንት ላይ ሳይሆን በዛሬውና በወደፊቱ ውሎ ላይ የሚገንባ እሴት ነውና ዝንተ-ዓለም የጥርጣሬ ተገዥ ልንሆን አይገባም ከሚሉት ወገን ነኝ። ቁም ነገሩም፤ ብልህነቱም ያለው አዕምሮን አትግቶ ልብን ከፍቶ ማዳምጡ ላይ እንጂ ማለቂያ ለሌው የ “ጠርጥር!” ባህል ተገዥ እመሆን ላይ አይደለም። ይህን ማድረግ ያልቻለ ህሊና ራሱን ቢታዘብ ይሻለዋል።

እንግዲህ ሁሌም እንደማደርገው መጽሐፉ ወስጥ ቀልቤን ከሳቡት መሀከል አንድ-ሦስቱ ላይ ላብራባችው። የቀሩትን ለማወቅ ገዘቶ ማንበብ ነው ወዳጄ! - ገቢው ለአንድነት አይደል?

“በደል ደርሶብኛል! ንጽህናዬ ሊታወቅልኝ ይገባል! ማስረጃዬም ይኸው!” ብሎ ወደ ህሊና አደባባይ የሚመጣ ሰው በመሠረቱ ሊከበር ይገባል - በታሪካችን ውሰጥ ይህን ያደረጉ ብዙ አይደሉምና። ካላችሁስ ጥርጣሬን ማጠንከር ተከሶና ታምቶ ፀጥ በሚለው ላይ ነው።

ደራሲው ስዬ ነገሮችን እንደማያደባልቁ በመጽሐፉ ምርቃት ላይ አሳውቀዋል። ህዝብ ከርሳችው የሚጠብቀው “የሕወሀትን ታሪክ፤ ወሰጠ-ነገሩን፤ ውጣ-ውረዱን፤ ሹም-ሺሩን… ወዘተ እንድተርክለት መሆኑን አውቃለሁ” ብለዋል። ዕድሜውን ከሰጣቸው ለታሪክና ለተመክሮ ቅርስ የሚሆኑ ፅሁፎች እንደሚያቀርቡም ቃል ገብተዋል። ሰለሆነም ለጊዜው ልንተቻቸው የምንችለው ለህትመት ባበቁት “ነፃነትና ዳኝነት በኢትዮጵያ” በሚለው አቅርቦት ላይ ብቻ ነው።

እንደኛ ባለ አገር ዳኝንት በገዥው ፓርቲና በመንግሥት ተጽእኖ ውስጥ ለመሆኑ ክርክር የሚያስፈልገው አይመስለኝም - የሁዋላ-ቀርነታችንም ሆነ የንዝንዛችን መነሻ ይኽው ነው። ያቶ ስዬ መጽሃፍ የችሎቱንና የእሥር ቤቱን ድራማ የሲኒማ ያህል ነው ቀርጾ የሚያሳየን። የደራሲው ተማጽኖ “በኔ ላይ የደረሰው የፍትህ መዛባት በመላ አገሪቱ ወስጥ ባሉ ወገኖቼ ላይ እየደረሰ ያለ ለመሆኑ ቋሚ ምስክር ነኝ!” የሚል ይመስላል። ከሌሎች ጋር ተዳምሮ፤ ይሄ ግንዛቤ በሰውዬው የፖለቲካ አስተሳሰብ ለውጥ ላይ ተጽዕኖ አላደረገም ማለት የሚቻል አይመስለኝም።

ከፍርድ ቤት ትዕዛዝ ውጭ ተከሳሹን በእስር ለማቆየት ባንድ ጀምበር የወጣው ህግ፤ የብርቱካን ሚደቅሳ ችሎት ፍትሀዊነት፤ ወጣቱ ዳኛ ባስተዳደሩ ለህግ አልገዛም ማለት የደረሰበት ብርቱ ፀፀት፤ የእስር ቤቶቹ መጨናነቅና የምሳሰሉት ገለፃዎች የሚያስደምሙም ቅስም የሚሰበሩም ሆነው አግኝቻቸዋለሁ። መልዕክታቸውን ማሰተላለፍ ይችሉ ዘንድ ደራሲው ቋንቋውን ደህና አርገው ያስገበሩትም ይመስላል።

በሁለተኛ ደረጃ ያጤንሁትና ደራሲው በጽኑ እንዲታወቅላቸው የፈለጉት ጭብጥ ደግሞ በርሳቸው ቡድንና በጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ቡድን መሀከል የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነትን አስመልክቶ የተፈጠረው ያቋም ልዩነት ሰለባ እንዳደረጋቸው ነው። “በህወሐት ውስጥ ለተከሰተው መሰነጣጠቅ ዋናው መንስኤ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ዙሪያ የተከሰተው ጦርነት ነበር” በማለት ፈርጠም አርገው ይከራከራሉ።

የነስዬ ወገን “የወራሪውን ጦር አከርካሪ መስበር የተያዘውን መሬት እርግጠኛ በሆነ መልኩ እንዲመለስ ያደርጋል፤ በኤርትራ የሚኖረው መንግሥት ለዘለቄታው በኢትዮጵያም ሆነ ባካባቢያችን የስጋት ጠንቅ ያልሆነና ልኩን ያወቀ እንዲሆን ያደረጋል…በሁለቱ አገሮች መሀከል በእንጥልጥል ያሉ ችግሮች ተፈትተው የሁለቱም ግንኙነት በጠንካራ መደላድል ላይ የሚገነባበት ሁኔታ ይፈጠራል” የሚል አቋም እንደነበረው ደራሲው ያስረዳሉ። ባንጻሩ ደግሞ ያቶ መለስ ቡድን፤ በተለይም አቶ መለስ ይህን የመከላከያ ጦርነት ዓላማ እነዳልደገፉና፤ ዓላማው በኢሕአዴግ ምክር ቤት ከጸደቀ በሗላም ለተፈጻሚነቱ መሰናክል እንደሆኑ ነው ጠንክረው የሚያትቱት። የገጽ ማዕቀቤ ብዙ እንዳትት አይፈቅድልኝምና ዝርዝሩን ከመጽሐፉ ብታገኙ ይሻላል እላለሁ።

መጽሐፉ እጅግ በርካታ በሆኑ ያገራችን ጉዳዮች ላይ ጮራ ይፈነጥቃል። በፖለቲካው፤ በማህበራዊው፤ በመንግሥት ቁንጮና በዙሪያው ስለተቀመጡት ሰዎች ምንነትና ማንነት፤ በረጅም ዘመን መከራ የተፈተነ ወዳጅነት ለህልውናና ለጥቅም እንዴት ተኖ እንደሚጠፋ፤ እነዚህን ሁሉ በመጽሀፉ ውሰጥ ከዳር እሰከዳር ተርከፍክፈው ታገኟቸዋላቸሁ። ከላይ እንደጠቆምሁት ደግሞ በመስመሮቹ መሀል የተሰነጉትን ፍንጮች በቅጡ መመርመር የሚችል ብዙ ያገኝበታል።

በመጨረሻም፤ ከሥነ ጽሑፍ አንፃር ልተች ብል አጉል እንዳልዳክር እሰጋለሁና ለነ አበራ ለማ ብተውላቸው ይሻል መሰለኝ። የደራሲ ማሞ ለማን “የወገን ጦር ትዝታዬ” እንዴት እነዳሳመረው ትዝ ይላችሁ የለም? www.abugidainfo.com/amharic/?p=3094. (በነገራችን ላይ - ዓይኔ ነው ወይስ ኢትዮ ሚዲያ መዝገብ-ቤት የለውም?)

“Freedom & Justice in Ethiopia” - By Siye Abraha
Book Review by Kuchiye
kuchiye@gmail.com
May 8, 2010

Friday, April 16, 2010

"ዱድ! ብሩን አሳዬኝ!" Dude, Show Me the Money!


በውጭ የሚኖረው ወጣት ባገሩ ፖለቲካ ንቁ ተሳታፊ አለመሆኑ ያሳዝነኛል። አንዳንዴማ ከዚያም ያለፈ ነው የሚያደርገኝ። ሰሞኑን ታዲያ ጃዋር ሲራጅ መሀመድ የተባለ ኦሮሞ ወገኔ ተስፋ ዘራብኝ።

ዲሲ በተካሄደው ዓውደ ጥናት ላይ ነው የ24 ዓመቱ ጃዋር “ዱድ” ሥራውን ሲያቀርብ ያዳመጥሁት። የነጠሩ ሊቆች የሚወጡበት የስታንፈርድ ዩኒቨርስቲ ምሩቅ ነውና የዋዛ 24 ዓመት እንዳይመስላችሁ። ባንፃሩ ደግሞ ከጃዋር ጋር መድረክ የተጋሩት ምሁራን ባገራችን ፓለቲካ ውስጥ ቆይታ ያደረጉ፤ የቤታችንን ግድግዳ ጌጦች ያህል የምናውቃቸው ባለውለታዎቻችን ነበሩ። እዚህ ላይ በጃዋርና በሌሎቹ መሀከል የነበረው የዕድሜ ልዩነት ከልክ በላይ እንዳስደመመኝና ጥያቄዎች እንደጫረብኝ ልደብቃችሁ አልችልም። ያነሳቸው ነጥቦች ጆሮዬ ላይ ሲዘምሩብኝ ነው የከረሙትና ላከፍላችሁ ብዕሬን አነሳሁ።

ሦስት ቀን ስለፈጀው ዓውደ ጥናት ባንዲት አንቀጽ ውስጥ ጥቂት ልበልና ጃዋር በምሳሌነት እንዲያገለግለኝ ወደመረጥሁት ወደ ወጣቱ ጉዳይ እመለሳለሁ። ያለጥርጥር እጅግ የተሳካ ስብሰባ ነበር። አዘጋጆቹ ብዙ ጉልበት እንዳፈሰሱበት የሚመሰክሩ አሻራዎች ስላየሁ አብዝቼ ላመሰግናቸው እወዳለሁ። አቅራቢዎቹም፤ ታዳሚውም ሀላፊነታቸውን ሲወጡ ያየሁት ፍጹም በሰከነ ቋንቋና በደርባባ ባህርይ ስለነበር ስልጡን ፖለቲካ ተገቢ ቦታውን እያገኘ ነው አልሁ። ታዲያ በባህላችን “ግን” ካልተጨመረበት ምስጋና ምስጋና አይሆንምና ለወደፊቱ ይታሰብበት ዘንድ ላዘጋጆቹ ትንሺ ቅር ያለኝን ነገር ላካፍላቸው እወዳለሁ። የኢትዮጵያ ችግር በርካታ ሆኖባችሁ ይመስለኛል ሁሉን ርዕስ ለመሸፈን ባደረጋችሁት ሙከራ ዓቢይ ጉዳዮች ላይ ሊያወያዩን የመጡ ምሁራን ሰዓት እያነሳቸው ነገራቸውን እንዲቆራርጡ መገደዳቸው አሳቆኛል። ያቅራቢዎቹን ቁጥር ሰብሰብ ማድረግ ቅያሜ የሚያስከትል ሆኖባችሁ ይሆን?

የጃዋር አቀራረብ የወጣት ለዛና የወጣት ነፃ አስተሳሰብ የተንጸባረቀበት ነበር። በዝግጅት ደረጃም የተሻለ ሆኖ አግኝቸዋለሁ - ፓወር-ፖይንት ተክኖሎጅን ተጠቅሟል፤ የኢትዮጵያ ፖሊቲካ ምን ዓይነት አጣብቂኝ ውስጥ እንዳለ ለማስረዳት በቃላት ጋጋታና በ “እጠቅሳልሁ” “አልጠቅስም” አባዜ አልታሰረም። በአዕምሮ ውስጥ ታትሞ በሚቀር ቪዡዋል ቻርት አማካይነት በሁለት የፖለቲካ ጠርዞች ላይ የሚገኙትን አስተሳሰቦች ደህና አድርጎ ተንትኖ መፍትሔው መሀል ላይ መገናኘት ብቻ መሆኑን በሚገባ አስረድቷል።

በርሱ ስሌት በ “ብሔርተኛውም” ሆነ “ኢትዮጵያዊነት” በሚለው ካምፕ ውስጥ አክራሪ ዓይነት አቋም ያላቸው ከ 20% አይበልጡም። ቀሪው 80% ፍጹም ሠላማዊ ኑሮ ፈላጊና የብሔር ቅርሱን ለማዳበር የሚያስችል ሥርዓት እስካገኘ ድረስ በኢትዮጵያዊነት መለያው የሚኮራ ነው። “ሆኖም ግን በየመድረኩና በየቤቱ ከሚመነዘሩት የመልካም ምኞት መግለጫዎች ባሻገር ተጨባጭ ሥራ መሠራት አለበት” አለ።

“ፈተናው እዚህ ላይ ነው ወገኖቼ! አዲሱ ትውልድ ለዙሪያ ጥምጥም ፍልስፍና፤ ለዲስኩርና ለቃላት ማንጠር ትዕግሥትም አንጀትም የለውም” ሲል አስጠነቀቀ ጃዋር ድምጹን ከረር አድርጎ። አውራ ጣቱንና የታጠፈች ሌባ ጣቱን ሕዝቡ እንዲያይለት ከፍ አድርጎ ደጋገሞ እያፋተገ “ይህ ትውልድ የ ሾው-ሚ-ዘ መኒ! ትውልድ መሆኑን መቀበል አለብን!” አለ። ጭብጨባውና ቻቻታው መለኪያ ከሆነ በዚያች ወቅት የታዳሚውን ቀልብ ሙልጭ አድርጎ ኪሱ እንዳስገባ አልጠራጠርኩም። ለዚህም ነው “ዱድ! ብሩን አሳዬኝ!” የምትለዋን የጽሑፌ ርዕስ ያደረግኋት።

ጃዋር “ሾው-ሚ-ዘ መኒ!” ሲል ወጣቱ ትውልድ እንደሸቀጥ በገንዘብ የሚገዛ ነው ለማለት አልነበረም። “ባዶ ቃላት አትመግበኝ! ከዚህ የጥርጣሬ ዘመን ወደመተማመን ዘመን እንዴት እንደምንሸጋገር ያለህን ተጨባጭ የመፍትሄ ሀሳብ እፊቴ ቁጭ አድርግልኝ” ማለቱ ነበር። የጃዋር ትውልድ ባጠቃላይ፤ የአማራ/ትግሬ ዝርያ የሌለው ክፍል ደግሞ በተለይ፤ አዲሱ የኢትዮጵያዊነት ገጽታ በማያሻማና ቅሬታን በሚያጠፋ መልኩ ተነድፎ ሲተገበር መሳተፍ እንደሚፈልግ ጃዋር አሳውቋል። ይህን ዕውን ለማደረግ የሚወሰዱ ርምጃዎችም በዕለት-ተለት ግንኙነቶቻችን ሳይቀር የሚንጸባረቁ መሆን እንደሚገባቸው በአጽንኦት ነበር ያስረዳው። ነጥቡን ለማስረገጥ መሰለኝ፤ መድረኩ ላይ ከርሱ ጋር የተሰየሙትንና ዞር ብሎም ታዳሚውን ሕዝብ በዓይኑ ቃኘት አድርጎ “ይህ ፎቶግራፍ ኢትዮጵያዊነትን በቅጡ ስለማንጸባረቁ እርግጠኛ አይደለሁም” አለ።

በዚህ ጊዜ ነበር የጉባዔው አዘጋጆች ወደ መድረኩ ብቅ ብለው በኢትዮጵያ ጉዳይ የሚያገባቸውን ሁሉ መጋበዛቸውን የገለጹት። በድረ ገፆች አማካይነት ከተደረገው ግልጽ ግብዣ በተጨማሪ ካንዳንዶቹ ጋር ቀጥታ ግንኙነቶች ተደርጎ አመርቂ ምላሺ እንዳልተገኘ አስረዱ።

እዚህም ላይ “ሕምምም!” ያሰኘ ቅጽበት ተፈጥሮ ነበር። ጃዋር ያዘጋጆቹን ጥረት አድንቆ እርሱ ራሱ ጉባኤው ላይ ቢገኝ ምን ዓይነት ምቾት እንደሚሰማው ጥርጣሬ አድሮበት እንደነበረ ተናዘዘ። ሆኖም ግን ላቀረባቸው ነጥቦች ሕዝቡ ይሰጠው የነበረውን ከበሬታ ካዬ በኋላ በውሳኔው እንደኮራ አልሸሸገም። በመቀጠልም “የቀሩት ወገኖቻችን ካልመጡ ከመንገዳችን ወጥተን የምናደርገው የማግባባትና የማረጋጋት ሥራ በቂ አልነበረም ማለት ነው” ብሎ በዚህ ረገድ ብዙ እንደሚቀረን አስተማረ። ይህ ሰው በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ ገና ብዙ ሚና እንደሚኖረው፤ በዕድሜም በብሔሩም በዕምነቱም እርሱን መሰል ዜጎችን በመሳብ ረገድ ከፍተኛ አስተዋጻኦ እንደሚያደርግ ፍንትው ብሎ ነው የታየኝ።

በዚህ ስብሰባ ላይ ወጣቱን ትውልድ ወደፊት የማምጣቱ አስፈላጊነት አንገብጋቢ እንደሆነ በብዛት ተወስቷል። የ 24 ዓመቱ ወጣት 55+ ሶች ጋር መቅረቡ ነው ጥያቄውን ከምኔውም በበለጠ ትርጉም የሰጠው። አንዳንዶቹ አቅራቢዎች ይህን ጉዳይ ሲያወሱ ጥፋት እንዳጠፋ ሰው መሸማቀቅ አይቸባቸዋለሁ። በዚህ ፈጽሞ አልስማማም። የቀድሞዎቹ ብዙ መሥዋዕትነት ለመክፈላቸውና ብዙ ለማስተማራቸው አጠያያቂ አይደለም። በወቅቱ ተረካቢ አለማፍራታቸው፤ አንዳንዶቹ ደግሞ ወንበር የሙጥኝ ማለታቸው፤ ከሁሉም በላይ ደግሞ ወጣቱን የሚስብ ራዕይና የሚጥመው አሠራር አለመንደፋቸው ጥፋት ነው። አባጣ ጎባጣ ያልበዛበት የትውልድ ሺግግር ሳያደርጉ በየጓዳቸው ቢከተቱ ግን የጥፋትም ጥፋት ይሆንባቸዋል። ስለዚህ እስቲ ፈረንጆቹ “ሜንተርሺፕ” የሚሉትን ነገር ይሞክሩት። ያንዳንድ ወጣት እጅ ይያዙ።

ወደ ጃዋር ልመለስና። በቃላቶቹም ቃላቶቹን ባጀቡት ስሜቶችም አዲስ የኢትዮጵያዊነት ራዕይ መቀረጽ እንዳለበት ነው አበክሮ ያስተማረው። ለምን በሉ? እንደርሱ ባሉ ወገኖቻችን መንደር እስከዛሬ የምናውቀው “ኢትዮጵያዊነት” በሰሜኑና በደገኛው ባህል እንዲሁም በዚያ ሕዝብ ሳይኪ ዙሪያ የተገነባ ነውና ሌላውን ጮቤ ሊያስረግጠው መጠበቅ የለበትም። ባመዛኙ እንዲያገለግልም እንዲያኮራም የተደረገው የዚያኑ የሰሜን ደገኛ ሰው ስለሚመስል አንዳንዴ ቁጣ ቢያስነሳም መገርም እንደሌለብን ቃላት ሳይልቆጥብ ተናገረ። ከቶውንም “ና በድሮው ኢትዮጵያዊነት ዙሪያ እንሰባሰብ ብትለኝ አይመቸኝምና አቤት ለማለት አልጣደፍም” ነበር ያለው። እንዴ ካልተመቸው ምን ይበል?

እንግዲህ ያልሆነ ትርጉም ለመስጠትና አጉል ድምዳሜ ላይ ለመድረስ አትጣደፉ! ጃዋር በኢትዮጵያዊነቱ የሚያምን፤ የነገው እንጅ ያለፈው ብዙም ፋይዳ እንደሌለው የተረዳ፤ ነገር ግን አዲሱ የኢትዮጵያዊነት ራዕይ አንዱን እላይ ሌላውን እታች በማያደርግ መልኩ በድፍረትና በስልት መቀረጽ እንዳለበት ነው ያሳወቀው። ዜጎችንና ብሔረሰቦችን የሚያቀራርብ፤ መተማመንን የሚያሰርጽ ድልድይ በያቅጣጫው ተዘርግቶ ባዲስ ጥርጊያ መንገድ ጉዟችንን እንድንጀምር ነው የሚመኘው። ችግራችንን በሠላማዊ ትግልና ተጨባጭ ርምጃዎች በመውሰድ እናስወግድ ነው የሚለው። ለኔም ለናንተም ጆሮ ከዚህ የተሻለ ጥዑም ሙዚቃ አለ?

ጃዋር የመጀመሪያውን ርምጃ ወስዷል፤ እኛስ ጎረቤታችንና ሥራ ቦታ ከምናገኘው ኦሮሞ፤ ትግሬ፤ ወላይታ፤ ሀረሬ አማራ..ወዘተ ጋር ለመቀላቀልና ለመወዳጀት ከመንገዳችን ወጥተን ሙከራ እያደረግን ነው? (አዎንና! ከመንገዳችን ወጥተን!) እውነተኛ ፍቅር የተመላበት ፈገግታ እየሰጠናቸው ነው? እንድንመቻቸው እያደረግን ነው? ጃዋር አዘጋጆቹን ያሳሰበውን አትዘንጉ። “እኛ ግብዣ አስተላልፈንላቸዋል መምጣት የነርሱ ፋንታ ነው ብላችሁ መቀመጥ የለባችሁም” ነበር ያላቸው። ካስፈለገ እጃቸውን ጎትታችሁም እንደማለት ጭምር መሰለኝ። ዕውነት አለው ወዳጄ!

የጃዋርን ዋና ቁምነገር አትርሱ። ወደድንም ጠላንም አዲሱ ትውልድ መድረክ ላይ ብቅ እያለ ነው። የተፈጥሮ ግዴታ ጭምር ነውና። አዲሱ ትውልድ ደግሞ የ “ሾው-ሚ-ዘ መኒ!” ትውልድ ነው። ከተስፋ ይልቅ ተጨባጭ ርምጃ፤ ከጥላቻ ይልቅ ፍቅር፤ ከቃላት ጋጋት ይልቅ ቅልጥፍ ባለ ቋንቋ እንድናወጋው ነው የሚፈልገው። ለሚንዛዛና ለቃላት አንጥረኛ ጊዜ የለውም። ለርሱ ጊዜ ወርቁ ነው።

የምወዳቸውና የምኮራባቸው የራሴ ልጆችም የጃዋርን መሥመር በጣሙን እንደሚጋሩ ገልጸውልኛልና ነገሩ ዕውነት ሳይኖረው አይቀርም ወዳጆቼ!

kuchiye@gmail.com

Thursday, April 01, 2010

ተቃዋሚው ብቃት አለው? - “Is the Ethiopian Opposition Viable?”


በሕዝብ አዕምሮ ውስጥ ጥርጣሬ የመፍጠርን ያህል የፕሮፓጋንዳ ድል የለም። ለዚህ ማስረጃ ከፈለጋችሁ የሂትለር ቀኝ-እጅና የፕሮፓጋንዳ ጠበብት የነበረውን ጎብልስን ጠይቁት። ዓለም ሲፈጠር የት ነበርክ ትሉኛላችሁ እንጅ ከያን ጊዜ ጀምሮ ይመስለኛል ጥርጣሬ መፍጠር የፕሮፓጋንዳ መሣሪያ የሆነው።

ቀልጠፍ ብዬ ወደተነሳሁበት ርዕስ ልመለስና “በርግጥ ተቃዋሚው አገር የመምራት ብቃት አለው?” የሚል ጥያቄ መናፈስ የጀመረው በ‘97 ምርጫ ማግስት እንደነበር ትዝ ይለኛል። ቅንጅት ውስጥ በተፈጠረው ውዝግብ ቆሺታቸው ያረረ ደጋፊዎች ሳይቀሩ ነው አባባሉን የብስጭታቸው መወጫ ያደረጉት - ትልቅ ስህተት! በጣም ትልቅ ስህተት! ኢሕአዴግ ደግሞ እንኳንስ ይችን ያህል ቀዳዳ አግኝቶ እንዲያውም እንዲያው ነው በሕዝቡ ውስጥ የተፈጠረውን የጥርጣሬና የብሺቀት መንፈስ ደህና አድርጎ አራገበው።

እዚህ ላይ ባንድ ነገር እንስማማ። የሰው ልጅ በፍጥረቱ ተጠራጣሪና የ7 ቀን 24 ሠዓት ኑሮው በስጋት የታጠረ መሆኑን አትክዱኝም። ለዚህ አይደል እንዴ ኢንሹራንስ የሚገዛው? አጥር የሚያጥረው? ብቻውን የሚያወራውና የሚቃዠው? ልብ ብላችሁ ከሆነ ፖለቲከኞች ይህን ሰብዓዊ ደካማ ጎን ደህና አድርገው ነው የሚበዘብዙት....

“ነውጠኞች የቀድሞውን ሥርዓት ሊያመጡብህ ነው! እኛ ከሌለን አገር ትበተናለች! ሠላማዊ ኑሮህ ይናጋል! የብሔረሰቦች ነጻነት ይገፈፋል! የርስ በርስ ጦርነት ይነሳል! የስልምና አክራሪዎች አገርህን ይወሩታል! ተቃዋሚው አገር የማስተዳደር አቅም የለውም!”


የኢሕአዴግ ፕሮፓጋንዳ መዘውር ከላይ ለአብነት የጠቀስኋቸውን የስጋት መርዕዶች በመደጋገም እንደሚጠቀምባቸው እናውቃለን። “በመደጋገም” የምትለዋን ቃል እንደዋዛ አትዩብኝ። በፕሮፓጋንዳ ሳይንስ “ስጋት” ታላቅ ወንድም ቢሆን “ድግግሞሺ” ደግሞ ታናሹ ነው። እዚህ ላይ የኢሕአዴግ ዘመቻ በኢትዮጵያ ውስጥ የስጋት ድባብ አልፈጠረም የሚለኝ ቢመጣ “አንተ የሰጎኗ ወንድም ነህ!” ከማለት አላስተርፈውም። ዕለት ተለት በስጋት አየር ውስጥ የሚኖሩት ወገኖቻችን ቀርተው ያሜሪካና ያውሮፓ መንግሥታትም የዚህ ፕሮፓጋንዳ ዘመቻ ጭዳ ሆነዋል። “ህምምም!” በሚያሰኝ ጥርጣሬ ውስጥ ለመውደቃቸው አንድና ሁለት የለውም። ራሳቸው ሳይደብቁ ይነግሩን የለም እንዴ?

ታዲያ ሁለት ዓቢይ ችግሮች ይታዩኛል። አንደኛው ችግር ተቃዋሚው ወገን የዚህን ፕሮፓጋንዳ አደገኛነት ተገንዝቦ ቀጣይነት ያለው አምካኝ ፕሮፓጋንዳ በፈረንጁ ሰፈር ጭምር አለማካሄዱ ሲሆን ሁለተኛው ችግር ደግሞ የተቃዋሚው የፖለቲካ ገጽታ በመንግሥት እንዲነደፍ መፈቀዱ ነው። በሁለቱም ላይ ያለኝን የተሙን ሀሳብ አካፍላችኋለሁ።

በደፋር አስተያየት ልጀምርና ይህ ዘመን ኢትዮጵያን ወደከፍተኛ የዕድገት ደረጃ ለማሸጋገር ከምን ጊዜም የበለጠ ተነሳሺነት የገነነበት፤ የሰለጠነ የሰውና የማቴሪያል ኃይል የተከማቸበት ነው እላለሁ። በሌላ በኩል ደግሞ ተቃዋሚው ክፍል፤ በተለይም “መድረክ” ኢትዮጵያን ለማስተዳደር ያለው ብቃት ከየትኛውም ፓርቲና ስብስብ የላቀ ነው እላለሁ። እንዳላሰለቻችሁ በሦስት ዋቢዎች ብቻ ልወሰን።

የፖለቲካ ፕላትፎርም። የአንድነት/መድረክ ፖለቲካ ፕሮግራም የዜጎችን ችግር አበጥሮ የተረዳ ብቻ ሳይሆን ያጭርና የረጅም ጊዜ መፍትሄዎቻቸውንም የሚዘረዝር ነው። ያልተገደበ ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብት እንደሚኖር፤ የግል መሬትና ንብረት የሕገ መንግሥት ጽኑ ድጋፍ አግኝተው የኤኮኖሚና የማሕበራዊ እድገት አንቀሳቃሺ ሞተር እንደሚሆኑ፤ የኢትዮጵያ አንድነትና ልኡዋላዊነት ለድርድር የሚቀርብ እንደማይሆን፤ ብሔረሰቦችን የሚከፋፈል ፖሊሲ ተወግዶ ያንድ አገርና ያንድ ታላቅ ራዕይ ልጆች በሚያደርግ ፖሊሲ እንደሚተካ፤ 85ሚሊዮን ሕዝብ ህልውናውንና ስትራቴጅያዊ ጥቅሙን አደጋ ላይ በማይጥል መልክ ወደ ባሕር የመውጣት መብቱ እንደሚከበር፤.. ወዘተ ያስቀምጣል። ትናንት የቅንጅት ዛሬ ደግሞ ያንድነት የሆነው ራዕይ ገዥው ፓርቲ “አብዮታዊ ዴሞክራሲ” ከሚለው ራዕይ በዓይነትም በጥራትም የተሻለ፤ እጅግ በጣም የተሻለ ለመሆኑ ሕዝብ በቅጡ ያውቃል። ለዚህ ነበር በ ‘97ቱ ምርጫ ቅንጅትን የሾመው። ለዚህም ነው ዛሬ በአንድነትና በመድረክ ዙሪያ በሚያስደንቅ ቁርጠኝነት እየተሰባስበ ያለው። ሌላውን ለጊዜው እንተወውና በትግራይ ክልል እየተገለጸ ያለው የፓራዳይም ለውጥ አላስደነቃችሁም? ጥልቅና የምሥራች ትርጉም እንዳለው አልተረዳችሁም?

በቢሮክራሲ ልቀጥል። ማንኛውም ለሥልጣን የሚበቃ መንግሥት ሀገሪቱ አዳብራ ባቆየችው ያስተዳደር መዋቅር (ቢሮክራሲ) መገልገሉ ሀቅ ነው። ይህ የጦር ሠራዊቱን ይጨምራል። ምኒልክ ከዮሐንስ፤ ኃይለ ሥላሴ ከምኒልክ፤ ደርግ ከኃይለ ሥላሴ፤ ኢሕአዴግ ከደርግ በተረከቡት ቢሮክራሲ ነው አገር የመሩት። ሌላው ሀቅ ደግሞ እያንዳንዱ መንግሥት የተረከበውን ቢሮክራሲ አሻሽሎና አዳብሮ ለሚቀጥለው መንግሥት የማስረከቡ ዕውነታ ነው። በዚህ ስሌት እንደ ኢሕአዴግ ጠንካራ መሠረት ያለው፤ በተማረ የሰው ኃይልና በዘመናዊ የማኔጅመንት ዘይቤዎች የዳበረ ቢሮክራሲ የወረሰ መንግሥት አልነበረም። ኢሕአዴግ ራሱ ምን ዓይነት የመንግሥት-አስተዳደርና የማኔጅመንት ልምድ ይዞ በ1991 አዲስ አበባ እንደደረሰ የያኔ ሬዙሜውን ማዬት ይበቃል። በራሴ ላይ የጣልኩት የገጽ ማዕቀብ ከለከለኝ እንጅ ከአፄ ዮሐንስ እስከ ኢሕአዴግ ያሉት መንግሥታት ሥልጣን ሲይዙ የነበረባቸውን ፈተና አነጻጽርላችሁ ነበር። ላለፉት መንግሥታት ከልብ ታዝኑላቸዋላችሁ።

እዚህ ላይ ያች ልማዴ እንዳትቀር አንዳፍታ ከመሥመር ወጣ ልል ነው። ስለ ቢሮክራሲ ካወጋን ዘንድ “ቢሮክራሲ” ከፍተኛ የሥም ማጥፋት ዘመቻ የተካሄደበት ያገር ኃብት ነውና ይህን የተዛባ አመለካከት ማቃናት አለብን እላለሁ። ካጭር ትርጉሙ ብንነሳ “ቢሮክራሲ” ያንድ ትልቅና ውስብስብ መዋቅር አስተዳደራዊ አቅም ነው። በሹመት እየመጡ አናት ላይ ጉብ ከሚሉት አላፊዎች በስተቀር ሌላው ሕዝበ-ሠራዊት በሙያ ሚዛን እየተለካ እንደሚቀጠርበት ግዙፍ አገራዊ ፋብሪካ ተደርጎ ሊታይ ይችላል። መንግሥት ቢለወጥ፤ ሹም ከርቸሌ ቢወርድ፤ ጎርፍ ቢያጥለቀልቅ፤ ቢሮክራሲ ከቦታው ንቅንቅ አይልም። እንደ ዝቋላ ተራራና እንደ አዋሺ ወንዝ ካስቀመጡት ቦታ የሚገኝ ውሉን የማይስት ያገር ኃብት ነው ማለት ነው። ቢሮክራሲን ያልሆነ ጥላሸት የቀባው ባላባቱን፤ ከበርቴውን፤ ካፒታሊስቱንና ኢምፔሪያሊስቱን የሕዝብ ጠላት በማድረግ አንጀቱ ያልራሰለት የኮሚኒስት ሥርዓት ነበር። እንዲያው በሞቴ ኮሚኒስቶች የሚሉትን ከቁብ የሚጥፍ ሰው ተርፎ ይሆን?

በፓራዳይም ለውጥ ላጠቃል። ሦስተኛው ቁምነገር ደግሞ ለመድረክ መፈጠር ምክንያት የሆነ የፖለቲካ ክስተት መኖሩ ነው። የብሔር ፖለቲካ ከመሣሪያነት አልፎ ማቴሪያላዊም ሆነ ማህበራዊ ጠቀሜታ እንደማያስገኝለት ሕዝቡ መረዳት ከጀመረ ሰንበት ብሏል። መቼም ፖለቲከኞች ብልጥ አይደሉም? - የፓራዳይም ለውጥ ሕዝብ ውስጥ ሥር መስደዱን ከማረጋገጣቸው በፊት የአቋምና ያሰላለፍ ለውጥ አያደርጉም። ለዚህ ነው እንገነጠላለን ከሚሉት ጀምሮ ለዘብተኛ እስከሚባሉት ድረስ በብሔር ፖለቲካ ላይ ያላቸውን አቋም ሲከልሱ እያየን ያለነው። ዓለም ወደ አንድ ትንሺ መንደርነት እየተለወጠች በምትገኝበት በ 21ኛው ክፍለ ዘመን የብሔር ፖለቲካ የሚያራምዱ ሰዎች ከሌላ ፕላኔት እንደመጡ ፍጡሮች ይቆጠራሉና መለወጣቸው እሰዬ የሚያሰኝ ነው። የብሔር ፓለቲካ ያራምዱ የነበሩ ፓርቲዎች በመድረክ ውስጥ መሰባሰባቸው፤ በብሔር ፖለቲካ ዓለም ውስጥ ስማቸው የተጠራ እንደነ ስዬ አብርሃ፤ ነጋሶ ጊዳዳ፤ ገብሩ አሥራት፤ አረጋሺ አዳነና ቡልቻ ደመቅሳን የመሳሰሉ በመድረክ ውስጥ መሰባሰባቸው አንዳንዶች ሊያምኑ ከሚፈልጉት በላይ ጥልቅ መልዕክት ያዘለ ነው። ባጋጣሚና በድንገት የተከሰተ ፓራዳይም ሳይሆን ከ 45 ዓመት ተመክሮ የተወለደ ነው።

እዚህ ላይ “ተቃዋሚው ኢትዮጵያን ለመምራት ብቃት አለው?” ከሚል ጥያቄ ጋር ምን አገናኘው ብትሉ አልፈረድባችሁም። አያችሁ! ኢሕአዴግ ባለሙያና ደጋፊ የሚጨልፈው የብሔር ፖለቲካን በውድም በግድም ከሚያራምዱ ቁጥራቸው እየቀነሰና ወርዳቸው እየጠበበ ከሚገኝ የህብረተሰብ ኩሬዎች ነው። ባንጻሩ ደግሞ መድረክ ደጋፊና ባለሙያ የሚቀዳው እጅግ ሰፊ ከሆነ የህብረተሰብ ሃይቅ ነው። ለዚህ ነው ተቃዋሚው ክፍል፤ በተለይም “መድረክ” ኢትዮጵያን ለማስተዳደር ያለው ብቃት ከየትኛውም ፓርቲና ስብስብ የላቀ ነው ያልኩት - እመነሻዬ ላይ። የለየልኝ ቅን-አሳቢ መሆኔን ደጋግሜ ተናዝዣለሁና ቀሪዎቹ በብሔር ፖለቲካ ጠርዝ ላይ የሚገኙ ያገሬ ልጆች ከፊታቸው የተጋረደውን መጋረጃ እየቀደዱ አንድነትን፤ ኢትዮጵያዊነትንና ትልቅነትን እንዲያቅፉ እመኛለሁ።

ወዳጆቼ! ይችን ጽሁፍ ካነበባችሁ በኋላ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ፤ በብስጭትም ሆነ በተንኮል ተነሳስታችሁ በተቃዋሚ ፓርቲዎች ችሎታ ላይ የጥርጣሬ አሉባልታ ብታናፍሱ ባደባባይ እሞግታችኋለሁ። ሲናፈስም ዝም ብላችሁ ካያችሁ ለእሰጥ-አገባ ተዘጋጁ። የምሬን ነው!

Wednesday, March 10, 2010

ቢያንስ ዶሮዋን አንሆንም?


ሹም መሆን ብዙ ፈተና አለው ወዳጄ! አንዲት አነስተኛ ወረዳ ውስጥ አስተዳዳሪ ሆኖ የተመረጠ ሰው የህዝቡን ተሳትፎ ለማግኘት ቁርጥ ሀሳብ ያደርጋል። የነጋዴው፤ ያስተማሪው፤ የተማሪው፤ የገበሬው በር አልቀረውም። የሁሉንም አንኳኳ። አንዱን ቀን እግሩ ካንድ ገበሬ ቤት ይጥለውና...


“የዛሬው አመጣጤ አንድ ኮሚቴ ውስጥ በአባልነት እንዲሳተፉልኝ ለመጠዬቅ ነው” ይላል አስተዳዳሪው።

“ታዲያ ምን ገዶኝ ጌታው! ተሳትፎዬን የሚፈለጉት በምን መልክ ነው? የዶሮዋን ወይንስ የበሬውን ዓይነት?” ይመልሳል - ገበሬው።

አስተዳዳሪው በገበሬው ጥያቄ ግራ ተጋባና፤ ደግሞም ገበሬዎች የአግብኦና የተምሳሌት ጨዋታ እንደሚወዱ ያውቅ ነበርና ፍችውን ለማግኘት ጉጉት አደረበት።

“አልገባኝምና እንዲያው ጥቂት ቢያብራሩልኝ” ይለዋል ገበሬውን...መልሱን ለማዳመጥ ትጋቱን አሰባስቦ።

“አይ! ተሳትፎ ማለት ሥጋ ጣል-ጣል እንደተደረገበት የንቁላል ጥብስ ነው...ዶሮዋ ለጥብሱ አስተዋጽኦ ታደርጋለች እንጅ ራሷን አሳልፋ አትሰጥም” በማለት እንቆቅልሹን ፈታለት አያ ገበሬ።

ይችን ጨዋታ ያካፈለኝ አንዱ እጁ ከመጽሐፍ አንዱ ደግሞ ከላፕቶፕ ገበታ ላይ የማይነሳ ሌላው ወዳጄ ነው። ይንግሊንግ ቢራችንን (ይሄኔ እኮ ያሜሪካ ቀዳማዊ ቢራ መሆኑን የማታውቁ ትኖራላችሁ!) ጨብጠን በሌላ ርዕስ ላይ ገራ-ገር ጨዋታ ስንሰልቅ ነው አንቀጹን ያነበበልኝ። አጉል ልማድ አይለቅምና ሀሳቤ እንደገና ወደኛው ጉዳይ አቀና....

ስንቶቻችን ነን የዶሮዋን ያህል አስተዋጽኦ እያደረግን ያለነው? ስንቶችስ ናቸው የበሬውን ያህል ራሳቸውን አሳልፈው ለመስጠት የቆረጡ?

“ሠላማዊ ትግል” በሚለው አንቀጽ ውስጥ “ሠላም” የምትለዋ ቃል አዘናጊ ሆና ትታየኛለች - በዚህ ጎራ የሚታገሉ ዜጎችና ቤተሰቦቻቸው ያለችግርና በሠላም ውለው የሚያድሩ ታስመስላለችና። ዕውነቱ ግን ይህ አይደለም። በሙሉም ይሁን በከፊል አዱኛቸውን እርግፍ አርገው የሚጥሩ ሁሉ ችግር ይኖራቸዋል። ፓርቲዎቹስ ቢሆኑ ከየት በመጣ ገንዘብ ነው ከክልል ክልል ተዘዋውረው በምርጫው የሚወዳደሩት? ሕዝቡስ ጋር የሚገናኙት?

በርግጥ ከመንግሥት የሚሰጥ በጀት እንዳለ ሰምቻለሁ። ግን ዘጠኝ ሺህ የኢትዮጵያ ብር የት ታደርሳልች? አባባሌ አገር ውስጥ ያሉ ፓርቲዎችን መደገፍ የዜግነትና የህሊና ግዴታ አለበት ለማለት ነው። የዚህ ወይንም የዚያ ፓርቲ ደጋፊ መሆናችን አይደለም ቁምነገሩ። ለሀገራችን ዴሞክራሲንና ሠላምን የምንመኝ እስከሆነ ድረስ ለዚህ ለግንቦት 2002ቱ ምርጫ የሚረዳ አሥርና ሃያ ብር ለሚመስለን ፓርቲ ማዋጣቱ ላይ ነው ቁምነገሩ።

ዶሮዋ ዕንቁላሏን ከቸረች እኛ ከማሕፅናችን ያልወጣው $20 ዶላር ይገደናል? ቢያንስ ዶሮዋን እንሁን!

Can we be the goose?
March 10, 2010
kuchiye@gmail.com

Thursday, March 04, 2010

“የባላንጣዎች ቡድን?”

እርስ በርስ የሚጋጭ ሃሳብ ያዘለ ስለሚመስል “የባላንጣዎች ቡድን” ብሎ ነገር ግር ሊል ይችላል። ስመ ጥሩዋ የታሪክ ተመራማሪ ዶሪስ ጉድዊን “Team of Rivals” በሚል ርዕስ ስለ አብርሃም ሊንከን ያቀለመችው ድንቅ መጽሀፍ ነው ። ከዛሬ ነገ አነበዋለሁ በሚል አባዜ ውስጥ መጠመዴን የታዘበ ወዳጄ ነው ሰበብ ለማሳጣት ጭምር ይህን መጽሐፍ ጀባ ያለኝ። “ስለ አብርሀም ሊንከን አሥር ሺህ የሚደርሱ መጻህፍትና መጽሔቶች ታትመው ሳለ ዶሪስ ምን ይሁን ብላ ነው ሌላ መጽሐፍ የምትጨምረው?” ያሉ ሁሉ አፋቸውን በጨው አጥበዋል። ዶሪስ ታሪክን የምታበጥረው ለርሷ ብቻ በተቸረ ዓይነት የተመራማሪነት ስልት ነውና መጽሐፉ በሚሊዮን የሚቆጠሩ አንብብያን አገኘ።

ይህን መድብል ያጣጣምሁት ቀርቶኛል ብየ በማልጠረጥረው ትጋትና የመረዳት ስሜት ነበር። ጥሩ ደራሲ፤ ፈታኝ ሀገራዊ ሁነቶችና ኮከብ ገጸ-ባህርያት እንዲህ ያለ ወግ ያላብሳሉ። የማገናዘብንና አሻግሮ የማየትን ፍላጎትን ያነሳሳሉ። ታዲያ ባሜሪካው ሰቆቃዊ የታሪክ ዘመን ውስጥ እየተጓዝሁና መሪዎቹና ሕዝቡ እንዴትስ ብለው ፈተናውን እንደተወጡት እየተገርምሁ እዝነ-ልቦናዬ ጭልጥ እያለ ወደ ሀገራችን ሁኔታ መንጎዱን አላቆም አለ።

“በሥልጣን ላይ ያሉትና ለሥልጣን የሚዘጋጁት መሪዎቻችን ይህን መጽሐፍ በጥሞና ቢያነቡ ምን ያህል ትምህርት ባገኙበት?” አልሁ። “ባንባቢነት ለሚታሙት ለጠቅላይ ሚንስትር መለስ ዜናዊ ቀበቶዬን አስሬም ቢሆን ገዝቼ ልላክላቸው?” የሚል ነገርም ዳዳኝ።

መጽሐፉ በመረጃ የራሰ፤ ልብ የሚያንጠለጥሉ የታሪክ ሁነቶች የበዙበት፤ አንጀት የሚበሉና ቅስም የሚሰብሩ ትራዥዲዎች የሚፈራረቁበት፤ የመሪነት፤ የጀግንነት፤ የጭካኔና የምሕረት ስብዓዊ ባህርዮች የሚጠላለፉበት፤ እንደ ልብወለድ የሚነበብ መጽሐፍ ነው። የ750 ገጽ ትረካን በሦስት ገጽ መጣጥፍ ላጠቃል ብል ከ’ብደት ይቆጠርብኛልና የዛሬው አነሳሴ መጽሐፍ ትችት ላይ አላሰላም። በርሱ ፈንታ አገራችን ለምትገኝበት የፖለቲካ ቁልፍልፍ ተመክሮ አለው ብዬ ባመንሁበት አንድ ቁምነገር ላይ ጥቂት ላምባዲና ላበራበት ፈለግሁ። “ባላንጣ” ማለት “ጠላት” አለመሆኑንና ባላንጣዎች ባንድ ቡድን ተሰባስበው ሀገርና ወገንን ሊታደጉ እንደሚችሉ የታሪክ ጭብጥ ልሰጥ አሰብሁ።

1855-1865 አሜሪካ
ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድ በአጭር ትረካ ልጀምር። ዘመኑ ባሜሪካው ሰሜናዊና ደቡባዊ ስቴቶች መሀከል የጥቅም፤ የተደማጭነትና ያስተሳስብ ፉክክር የጎላበት ነበር። ሁለቱን ወገኖች ያንድ ታሪክ ሕዝብና ያንድ ትልቅ ራዕይ ማሕበርተኛ አድርገው የሚያስተሳስሩ ድርና ማጎች የመብዛታቸውን ያህል ክልል-ተኮር ስሜቶችና የኤሊቶችን ጥቅም ለማስከበር ሲባል የተፈለሰሙ የፖለቲካ እንዝርቶች የጦዙበትም ዘመን ነበር።

የሰሜኑ ኤሊት በሁለት ዓቢይ ምክንያቶች ባርነት እንዲያከትም ፈለገ። አንደኛው ምክንያት የባሪያዎች ነጻ መውጣት በታሪካዊው ያሜሪካ ሕገ መንግሥት ውስጥ በጉልህ የተቀረጸውን የሰው ልጆች እኩልነት ዕውን የሚያደርግ ሲሆን ሁለተኛዋና ስውሯ ምክንያት ደግሞ የባርነት መወገድ ሰሜኑ ክፍል ለልማትና ለፋብሪካዎች መስፋፋት የሚያስፈልገውን የሰው ኃይል ስለሚያፈልስለት ነበር።

ባንጻሩ የደቡብ ስቴቶች ያለባሪያ ጉልበት እርሻውም ሌላውም የኑሮ ጣጣ አይሳካላቸውምና “ሞተን እንገኛለን!” አሉ። ድሮም ቢሆን ሰሜኖቹን “ተመጻዳቂ” አርገው ስለሚያዩዋቸው ነገራቸውን አይወዱላቸውም። የደቡብ ኤሊቶችም ስውር ፍላጎታቸውን ለማሳካት ሕዝቡን ያነሳሱት “ሰሜነኞች ነጻነትህን ሊገፉህ ነው! በባሪያ ለመገልገል እግዜር የሰጠህን ፀጋ ሊያነሱብህ ነው! ለም መሬትህን ሊነጥቁህ ነው!” በሚል የስጋት ፕሮፓጋንዳ ነበር ። ስሜታዊነትና የስጋት ድባብ መጨረሻው ክረት ላይ ሲደርሱ በመገንጠሉ ገፍተውበት የኮንፌደሬት መንግሥት አወጁ፤ የጦርነትንም በር ከፈቱ።

ብሔራዊ አንድነትን የሚፈታተን፤ የሕይወትና የንብረት ጥፋትን የሚያስከትል ጥቁር ዳመና ባንዣበበበት በዚያ ቀውጢ ዘመን አብርሃም ሊንከን በፕሬዚደንትነት ተመርጦ ካቢኔ ለማቋቋም ይንደፋደፍ ነበር። ዕውቀቱም ልምዱም ሁሉም አላቸው የሚባሉት ምሁሮች እርስ በርስ ሲናቆሩ ነበርና ሊንከን ሹልክ ብሎ ፕሬዚዳንት የሆነው ባገሪቱ ውስጥ የጥርጣሬ አየር ሰፈነ። በዚያው ልክም የሊንከን ጣጣ በረከተ.... የሕዝቡንና አብረውት የሚሠሩትን ሰዎች አመኔታ ባጭር ጊዜ ውስጥ ማሸነፍ ነበረበት፤ የበርካታ ተጻራሪ ሃይሎችን የጥቅም ግጭት ማስታረቅ ነበረበት፤ የርስ በርስ ጦርነቱ የሚጠይቀውን የሰውና የማቴሪያል ኃይል ስለማግኘቱ እርግጠኛ መሆን ነበረበት፤ ባሪያዎች ነፃ መውጣት አለባቸው በሚለው ጥያቄ ላይ በራሱ ፓርቲ ውስጥ እንኳ ወጥ አመለካከት አልነበረምና እንዲጣጣም ማድረግ ነበረበት፤ በዲፕሎማሲው መስክ ደግሞ አውሮፓውያን “ሕዝባዊ መንግሥት” የሚሉት ነገር እያፈረጠመ መሄዱ ያባንናቸው ነበርና ኮንፌደርሬቱን ቢደግፉ የኃይል ሚዛን ወደደቡብ ያጋድላል የሚል ስጋትም ያስጨንቀው ነበር።

አሜሪካ እንዲህ ያለ ፈተና ገጥሟት አያውቅም። ጥርጣሬ የነገሰበትና ልጆቿ ፊትና ጀርባ የሆኑበት ጊዜ አልነበረም። በብዙ መስዋዕትነት የተገነባው ብሔራዊ አንድነቷ እንዲህ የተፈተነበት ወቅት አልነበረም። የጠቀስኳቸውንና ሌሎችንም ብዙ ፈተናዎች አልፎ ነው የአብርሃም ሊንከን ቡድን ዛሬ የምናውቃትን የዴሞክራሲ ቀንዲል፤ የሁሉ መጠጊያና መጠለያ የሆነችውን አሜሪካን ያቆየን።

“የባላንጣዎች ቡድን”
ሊንከን አሜሪካ የገጠማትን ታላቅ ፈተና በድል መወጣት የምትችለው በዕውቀትም በልምድም የነጠሩ ሰዎችን ማሰባሰብ ከቻልሁ ብቻ ነው ብሎ በጹኑ ያምን ነበር። አስተዳደሩ ሁሉንም ስቴቶች እንደመስታወት የሚያሳይና ሁሉንም በሀቅ የሚወክል፤ ስጋቶችንና ምኞቶችን ያገናዘበ እንዲሆን ይፈልግ ነበር። ከዚህ ዕምነቱ ተነስቶ ነው በምርጫ ላይ ያሸነፋቸውን ባላንጣዎቹን ጭምር በካቢኔው ውስጥ እንዲያገለግሉ ቅድሚያ ጥሪ ያደረገላቸው።
“ገና የሺንፈቱ ምሬት ሳይጠፋላቸው፤ አንዳንዶቹ ደግሞ እንደሚንቁት እያወቀ ባላንጣዎቹን አብረውት እንዲሠሩ መጋበዙ የለየለት የዋህነት ነው!” አሉ ያደባባይ ተችዎችና ጋዜጠኞች።

ሊንከን ለዚህ ጥሩ መልስ ነበረው። “አገሬ በብልህ ልጆቿ እንዳትገለገል የማድረግ መብቱም ፍላጎቱም የለኝም…የምርጫው ውድድር በኔና በተፎካካሪዎቸ መሀል የነበረውን ግንኙነት አላልቶት እንደሁ እንጅ የዜግነት እስስራችንንና አንደኛችን ለሌላችን ያለንን ከበሬታ ከቶውንም ሊያጠፋው አይችልም!” አላቸው።

ሊንከን በራሱም በዜጎቹም ላይ ያለው ዕምነት ጠንካራ ነበርና ተፎካካሪዎቹን እቤታቸው ድረስ እየሄደ ከማግባባት ወደኋላ አላለም። አሜሪካ የገጠማት ፈተና የያንዳንዳቸውን እውቀትና መስዋዕትነት እንደሚጠይቅ አሳሰባቸው። ጥሪውን ከተቀበሉ ደግሞ በሙሉ ነጻነትና ከሙሉ ድጋፍ ጋር እንደሚሠሩ ቃል ገባላቸው። አገሪቱ ያለችበትን ችግር በፖለቲካው ውስጥ ከሰነበቱት ባላንጣዎች ይበልጥ የሚረዳ አልነበረምና፤ እንዲሁም ደግሞ በሊንከን ያልተፈተነ ያመራር ችሎታ ሀሳብ ገብቷቸው ነበርና ባላንጣዎቹ ጥሪውን ተቀብለው ካቢኔውን ተቀላቀሉ። ዊሊያም ሲዋርድን፤ ኤድዋርድ ስታንተንን፤ ሳልመን ቸስን፤ ኤድዋርድ ቤትስን፤ እነዚህን ከባድ ባላንጣዎች አጠገቡ ሳያደርግ መረጋጋትና ድል አጠራጣሪ ይሆኑበት ነበርና ሊንከን በጣሙን ነበር የዘየደው። በሳል፤ ታዋቂና ዘርፈ-ብዙ ግንኙነት ያላቸውን ፖለቲከኞች ባንድ ካቢኔ ውስጥ ማሰባሰቡ በጣሙን ጠቀመው።

የካቢኔው ተቀዳሚ ተግባር ጦርነት እንዲቆምና እርቅ እንዲወርድ የሚያደርጉ ሀሳቦችን በጥልቀትና በድፍረት ማማንጨት ነበር። ከሀገር መገንጠል በመለስ ሊደርጉ የሚችሉ ሰጥቶ-መቀበሎችን መመዘን ነበር። የሠላም አማራጮች ፋይዳ ባይሰጡ ደግሞ ጦርነቱ በሰው ኃይል፤ በፋይናንስ በዲፕሎማሲና በሌላው ዘርፍ የሚጠይቀውን አቅም ማጥናትና እንዴትስ እንደሚሰባሰብ ስትራቴጅ ማውጣት ነበር። የሠላም አማራጭች ገዥ ቦታ ይኖራቸው ዘንድ የሊንከን ዓይነ-ልቦና ምንጊዜም ክፍት ነው። የተለያዩና አንዳንዴም የማይዋጡ የሚመስሉ የክልል ፍላጎቶችን ለማስተናገድ ወኔ አንሶት አያውቅም።

ከሁሉ በፊት ግን እርሱና ባላንጣዎቹ ልብ ለልብ ይገናኙ ዘንድ ምቹ የሥራ ዓየር መፍጠር የሊንከን ፋንታ ነበር። ለዚህ ደግሞ መልካም ሰብዕናውና ጥልቅ አሳቢነቱ ጥሩ መነሻዎች ሆኑት። ለሰዎችና ለሀሳባቸው የሚሰጠው ከበሬታ የወዳጅ አዝመራ አበዛለት። የተወሳሰቡና ውጥረት የሚያስከትሉ አጀንዳዎች ነርቭ ሲነኩ ወዛም ቀልዶቹንና አገራዊ ተምሳሌቶቹን ማርገቢያና ማረጋጊያ መሣሪያ አደረጋቸው። ሳይውል ሳያድር ካቢኔውም፤ ሚዲያውም፤ የሩቁም፤ የቅርቡም በዚህ ሰው ቀና ተፈጥሮና ያመራር ችሎታ ከመማረክ ሌላ አማራጭ አጡ።

ትናንት በፉክክርና በጥርጣሬ መጋረጃዎች ተለያይተው የነበሩ ባላንጣዎች በአንድ ሰው ጥረት፤ አስተዋይነትና የማስተባበር ችሎታ አንድ-አካል አንድ-አምሳል ሆነው አገርና ወገንን በመታደግ ክቡር ሥራ ላይ ተሰማሩ። ባላንጣነት በልብ ወዳጅነትና በወንድማማችነት ስሜት ተተካ።

ቀጥሎ ደግሞ ሊንከንን ታላቅ መሪ፤ የባላንጣዎችን ቡድን ደግሞ የቻምፒዎን ቡድን እንዲሆኑ የረዱትን ባህርዮች በጭር ባጭሩ ላነጥብላችሁ እሞክራለሁ!

• የራዕይ ጥራት ~ የሰሜን-ደቡብ ቅራኔ ለብዙዎች ባርነትን የማጥፋትና ያለማጥፋት ጥያቄ ይሁን እንጅ ለሊንከን ከዚያ የበለጠ ትርጉም ነበረው። “ያሜሪካ መፈራረስ የሕዝቦች-በሕዝቦች-ለሕዝቦች የተሰኘው አዲስ የዴሞክራሲ ሥርዓት ራሱን ችሎ መቆም የማይችል ቅዠት ነው ለሚሉ ወገኖች የፖለቲካ መሣሪያ ይሆናልና ያንድነት ኃይሎችን መሸነፍ እንደ አማራጭ አንቀበለውም” አለ። የዚያ ትውልድ ኃፊነት ዓለማቀፋዊ እንድምታ እንዳለውም አሳየ። ከዚህም ሌላ “ባሜሪካ መገነጣጠል የሚጠቀሙት ዜጎች ሳይሆኑ እዚህና እዚያ በሚፈጠሩ ትናንሺ ግዛቶች መንበር የሚፈልጉ የሥልጣን ጥመኞች” መሆናችውን አበክሮ ተከራከረ።

• የሀሳብ ልዩነትማ ማለፊያ ነው ~ ሊንከን በካቢኔው ውስጥ የጦፈ ክርክር እንዲካሄድ ያበረታታ ነበር። የተለያዩ ሃሳቦችን ተቀብሎ የማነፃፀርና የማስተናገድ ችሎታው የመጠቀ ብቻ ሳይሆን ሰዎች በተለየ ሀሳባቸው ቅጣትም መገለልም እንዳይደርስባቸው ተግቶ ስላስተማረ በብልሆችና በታታሪዎች ተከበበ። ግራ የሚጋባው በርሱ ሀሳብ ተሺቀዳድመው በሚስማሙ ሰዎች ነበር። “ሁሌም በኔ ሀሳብ የሚስማሙ ከሆነ ሚኒስትሮችስ አማካሪዎችስ ለምን ያስፈልጉኛል?” ይላል። የሰዎች ምጥቀትና ታዋቂነት ለርሱና ላገሩ ብርቱ መገልገያዎች እንጅ የስጋትና የቅናትና መነሾ መሆን እንደሌለባቸው ይናገራል።

• ድልን ማጋራት ስህተትን መካፈል ~ አስተዳደሩ ድል የሚቀዳጅበትን አጋጣሚ ጭፍሮቹ የሚሞገሱበትና የሚሸለሙበት አጋጣሚ ለማድረግ ይጣደፋል - ሊንከን። ባንጻሩ ደግሞ የካቢኔው አባላት ጥፋት ሠርተው ከተገኙ ቁንጮው እርሱ ራሱ ነውና “ተጠያቂው እኔ ነኝ” ለማለት ወኔና ሀቀኝነት ጎድለውት አያውቅም። ለዚህም ነበር የሊንከን ቡድን በልበ-ሙሉነትና ወደር በሌለው ታታሪነት ይሠራ የነበረው። ስህተት ከተሠራ ሕዝብ በጉልህ የሚያየው የርምት ርምጃ ይወስድ ነበርና ባስተዳደሩ ላይ አመኔታ በረከተ።

• ስሜታዊነት ጠላት ነው ~ አገርን የማስተዳደር ያህል ውቅያኖስ ውስጥ የተነከረ ሀላፊ የሚያበሳጨውና አንዳንዴም የሚያሳብደው ነገር ያጣል ማለት ዘበት ነው። ሊንከን ለዚህ ጥሩ ዘዴ ነበረው። ደብዳቤ ይጽፍና በይደር ያቆየዋል። ታዲያ በማግስቱ ብስጭቱም ስሜታዊነቱም ሲረግብ የሚልከው ደብዳቤ የሚቆጭበት አይሆንም። በስሜታዊነት ድባብ ውስጥ እንዳለ ያመለጡ ዳብዳቤዎች ቢኖሩ እንኳ ሰውየውን የሚያረጋጋና ቂም ያልያዘበት መሆኑን የሚያረጋግጥ ተከታይ ደብዳቤ ይልክለታል። ፀያፍ ቃል ካፉ ወጥቶ አያውቅም።

• ርሕራሄና ታላቅነት ~ ሊንከን ፍጹም ሩህሩህ፤ ከቅጣት ይልቅ ምሕረት ሰዎችን ወደበጎ የመመለስ ኃይል አለው ብሎ የሚያምን ሰው ነበረ። በጦር ሜዳ ያሸነፋቸው ጀኔራሎች ላይ ውርደት እንዳይደርስ፤ የተፈታው ጦር ሠራዊት ደግሞ ከነፈረሱና ከነመሣሪያው ቤተሰቡ ጋር ተቀላቅሎ ኑሮውን እንዲቀጥል መፍቀዱ የወዳጆቹንም የባላንጣዎቹንም ከበሬታ አስገኘለት። ሀገሪቱን ወደ እርቅና ስምምነት ጎዳና አፋጥኖ ወሰዳት። ለዚህ ነው ሊንከን “አባታችን” የሚለውን የፍቅርና የአቅርቦት ቅጽል ሥም ከወገኖቹ የተቸረው።

. እርቅና ስምምነት ~ ጦርነቱ አብቅቶ ሊንከን ለሁለተኛ ጊዜ ተመረጠ። ባስመዘገባቸው ድሎች ከመኩራራት ይልቅ ታሪካዊ ንግግሩን ብሔራዊ እርቅ አንዲሰፍንና የአንድነት ስሜት እንደገና እንዲነግስ መንገድ መክፈቻ አደረገው። ብሔራዊው የትኩረት አቅጣጫ ምን ሊሆን እንደሚገባ ማመላከቻ አጋጣሚ አደረገው። ያ አቅጣጫ በብሩህ ተስፋ የተቃኘ፤ በዕርቅና በሠላም መዓዛ የታጀበ ነበርና አገሪቱን ከዳር-እዳር አወዳት።

“በማንም ላይ የጥላቻና የበቀል ስሜት ሳይኖረን፤ በጽኑ ፍቅር ተሳስረን የጀመርነውን ያገር ግንባታ እንቀጥላለን። ከፍጹም ይቅር መባባል ተነስተን ያገራችንን ቁስል እናክማለን፤ ሕብረታችንን እናድሳለን” አለ።

• በምሳሌነት መምራት ~ ሊንከን ከሕዝብ መሀል የወጣ ስለሆነ ከሕዝብ ጋር የማያቋርጥ ግንኙነት ማድረግን ይወድ ነበር። ስለሆነም ቤተመንግሥቱን ለጎብኝዎች ክፍት አደረገ። ዜጎችን ወደ ጦር ሜዳ ከማሰማራት የከበደ ውሳኔ የለምና ሊንከን ራሱን ከጦር ሜዳ ለይቶ አያውቅም። ከወታደሩ ጋር ይወያያል፤ ብሶታቸውን ያዳምጣል፤ ያበረታታቸዋል፤ ያስተምራቸዋልም። ይህን በማድረጉ ከታሸና ከተኳኳለ የሹሞች ሪፖርት ራሱን መከለል ቻለ። የሊንከን የጦር ሜዳ ጉብኝት የወታደሩን ሞራል ለማነቃቃት ጠቃሚ ቢሆንም አደጋ ይደርስበታል ብለው ለሚሰጉ ጀኔራሎቹ ግን ራስ ምታት ነበር።

• ዘና ማለትማ ተፈጥሯዊ ነው ~ በሥራ ብዛት የተወጠረች ነፍስ ዕረፍት እንደሚያስፈልጋትና የተሟጠጠ ጉልበት በሳቅና በጨዋታ መታደስ እንዳለበት ሊንከን ከልቡ ያምን ነበር። እርሱ ራሱ የተዋጣለት ቀልድ አውሪ ብቻ ሳይሆን አስተዳደሩ በውጥረት ቅንፍ ውስጥ ተወጥሮ እንዳይሠራ የተቻለውን ሁሉ አድርጓል። የቱን ያህል ጫና ቢበዛበት ለቲያትር ቤት ጊዜ አያጣም ነበር። ሊንከን ማስመስልና መኮፈስ የማይወድ ውነተኛ ሰው ነበር።

እዚህ ላይ ባጠቃልለው ደግ መስለኝ። ያሜሪካው የርስ በርስ ጦርነት 620 ሺህ ያህል ሕይወት የጠፋበት እጅግ አስከፊ ጦርነት ነበር። ከሚሊዮን በላይ ዜጎች አካለ ስንኩል ሆነውበታል፤ ሠላማዊ ኑሮ ተናግቶ ዕድገት የኋልዮሺ ተመልሳለች። ይህ ጦርነት ሊወገድ ይችል ነበር ወይ የሚለው ጥያቄ “ሙት” ጥያቄ ነውና ፋይዳው አስተማሪነቱ ላይ ብቻ ነው።

ራሳችንን በማታለል አባዜ ውስጥ ተተብትበን ካልሆነ በቀር በኢትዮጵያ ውስጥ ማሕበራዊ ቀውስ የመከሰቱ አደጋ የማይታሰብ ነው የሚባል አይደለም። ያንዱ አስተዋጽኦ ከሌላው ይለይ እንደሁ እንጅ ባገሪቷ ፖለቲካ ውስጥ ሚና ያላቸው ድርጅቶች ይህ ቀውስ እንዳይከሰት ኃላፊነት የተሞላው ርምጃ ሲወስዱ አለመታየታቸው ያሳስበናል። የፖለቲካ ቅራኔዎች እየተንገዋለሉ እንዲቆዩ ማድረግ ባልታወቀ ሠዓት የሚፈነዳ ቦምብ አቅፎ የመተኛት ያህል ነውና ስንባንን መኖር የለብንም። ልዩነቶቻችንን ማቀራረብ አለመቻላችን፤ የጠባብ ብሔር ስሜት እንዲስፋፋ ማድረጋችን፤ ሕዝቦች እየተራራቁ እየተፈራሩና መግባቢያ ቋንቋ እያጡ እንዲሄዱ ማድረጋችን የራሳችንን እግር ደግመንና ደጋግመን በጥይት የማቁሰል ያህል ቂልነት አለው። ወለጋ ስባተኛን ክፍል ጨርሳ ከቤተሰቦቿ ጋር አዲሳባ ስትዛወር ከሦስተኛ ክፍል ጀምሪ የተባለችዋ ወጣት የሥርዓታችንን ድህነት ታስረዳችኋለች። ያዲሳባውና የወለጋው ወጣት የሚግባቡበት ቋንቋ ተደልዟላ!

ለዚህ ነው ምንጊዜም በባላንጣነት የሚተያዩት ያገራችን ፖለቲከኞች ይህን ጊዜው ያለፈበት የፖለቲካ ቄንጥ አውልቀው መጣል ያለባቸው። በዚህ በምንኖርበት ዘመን አለመደማመጥንና አለመከባበርን የሚያክል ፋራነት የለም። አማረ ማሞ በተርጎሙት “ዴዚደራታ” ላይ እንደተጻፈው እንኳንስ ከተማረና “ከዳተኞችም ሆነ ከደደቦች ቁምነገር አይታጣም” ብሎ ማመን ብልህነት ነው። የናንተን አላውቅም እንጅ መለስና ብርቱካን፤ ስዬና መለስ፤ ኃይሉና ብርሃኑ፤ ሌንጮና ኢትዮጵያ... ወዘተ ሲጨባበጡ ማየት እፈልጋለሁ። ባንድ ስብሰባ አዳራሺ ግምባር ለግምባር ገጥመው ሲወያዩ ማየት እመኛለሁ። ምን ማድረግ ይቻላል? የተመሰከረልኝ በጎ አሳቢ ነኛ!

አሜሪካ አንድ ታላቅ መሪ ባስፈለጋት ሰዓት ሊንከንን አግኝታለች። የሊንከንን የባላንጣዎች ቡድን አዋቅራ ከመዓት ድናለች። እኛ ደግሞ ሳይውልና ሳያድር የራሳችንን ሊንከን መፍጠራችን ወሳኝ ነው። ማለቂያ በሌለው ጉስቁልና የሚማቅቀውን ሕዝባችንን የሚታደግ የባላንጣዎች ቡድን ለማደራጀት ከዚህ የተሻለ የታሪክ አጋጣሚ የለም። አስፈላጊነቱም እንዲህ አንገብጋቢ ሆኖ አያውቅም።

kuchiye@gmail.com

“Team of Rivals”
Kuchiye, March 4, 2010
http://www.kuchiye.blogspot.com/

Friday, February 12, 2010

በረዶ!

ወዳጄ ልጅ አበራ! 

ሲፈራ-ሲቸር ያደረ መንፈሴን እንደምንም አነቃቅቼ ቀያችን የተከመረውን በረዶ ለመዛቅ ጧቱ ላይ ብቅ ብዬ ነበር - “ላይቀርልኝ ዕዳ!” ተብሎ የለ። ታዲያ ያልጠበቅሁት ነገር ገጠመኝ። ባወራረድ ውበቱና በነጠረ ንጣቱ ትናንት ሲያማልለኝና እንደመፈላሰፍም ሲያደርገኝ የነበረ ገራ-ገር በረዶ ዛሬ ጠባዩን ቀይሮ ፍጹም እብሪተኛ፤ “በላ ልበልሃ!” የሚል ጉድ ሆኖ አገኘሁት።

መቼም ዳጎስ ያለ ቁርስ ጎርሶና ትከሻውን ቼብ-ቼብ ተደርጎ የወጣ ወንድ የልብ ሳያደርስ አይመለስምና ወርደ-ሰፊ አካፋየን እያውለበለብሁና ውርድ ከርሱ እንደሚሆን እያስጠነቀቅሁ በረዶ ላይ ጦርነት ከፈትሁ። አጀማመሬን በጣሙን ወደድሁት። በዚህ አያያዝ በራሴ ቀዬ ላይ የሚደነፋው ብቻ ሳይሆን ጎረቤት መበለቷ ደጃፍ ላይ የተከመረውም እንደማይተርፈኝ አወቅሁት። የልብ ልብ ተሰማኝና አካፋውን ካፍ-እስከገደፉ እየሞላሁ አቶ በረዶን በትከሻየ ላይ እያሻገርሁ አሺቀነጥረው ጀመር።

አንተዬ! በ17 ዲግሪ ፋራናይት ሰው ያልበዋል እንዴ? ደግሞ ትንፋሺ ቁርጥ-ቁርጥን ምን አመጣው? እስቲ ትንሺ አረፍ ልበል አልኩና አካፋዬ ላይ ደገፍ እንዳልሁ ሀሳብ አነጎደኝ። ያ ያዲሳባው ዘበኛችን አያልነህ ፊቴ ላይ ድቅን አለ። አይ ግቢ ሲያሳምር! አይ መኪና ሲወለውል! የወዳጄ የመንግሥቱ ለማ “ባሻ አሸብር” ያገር ናፍቆት መነሻውና ሰበቡ ከምንጊዜም በበለጠ ውስጤ ገባ … “አወይ አዲሳባ ወይ አራዳ ሆይ፤ አገርም እንደሰው ይናፍቃል ወይ?!”

ቀጠልሁ ደግሞ መዛቄን። ከፊቴ የተደቀነውንና ከኋላየ ያጠራሁትን ማነጻጸርም ዳዳኝ - ግን ውጤቱን ፈርቼ ተውሁት። “ደሞ ይሄ አካፋ ምን ነካው? ቅድም ካፍ-እስከገደፉ ይሞላ አልነበረም እንዴ? ያ ትከሻዬ አካባቢ ዞሮ የነበረው ሥር ሊያገረሺበት ፈለገ እንዴ ደሞ?”

እንዲህ ያካፋውን ስነፈትና የትከሻየን ልግመት በመታዘብ ላይ እንዳለሁ ነው ከመበለቷ ቤት አቅጣጫ “ርርርርርርር!” የሚል የሞተር ድምጽ ሰምቼ ዞር ያልሁት። እመቤቲቱ በረዶ መንፊያ መንኮራኩራቸው ላይ ቂጢጥ ብለው ቀያቸው ላይ በድፍረት የተጋረጠውን በረዶ ይመነጥሩታል። እጃቸውን አውለበለቡልኝ። እኔም አውለበለብሁላቸው።

“አይ ተወው፤ የዘድሮው በረዶ ባካፋ የሚሞከር አይደለም! አንዳፍታ ጠብቀኝ እረዳሀለሁ!” አሉ ድምጻቸውን ከሞተሩ ድምጽ በላይ ከፍ አድርገው።

“ቀድሞውንም አውቄዋለሁ! የዘንድሮው በረዶ ልዩ ስለሆነ እንጂ የኔም የትከሻየም ያካፋውም መዳከም አይደለም” አልኩ ለራሴ።

“ኸረ ግዴለም ደህና ይዣለሁ!” አልኳቸው የሚያለከልክና የሚያሳጣ ድምጼን መደበቅ እያቃተኝ።

አባባሌ ከላይ እስከታች የመግደርደር ስሜት እንደተጻፈበት ያነበቡት እሜቲቴ መልስ እንኳ አልሰጡኝም። የራሳቸውን ቀዬ ከምኔ ፉት እንዳሉት ሳላውቅ መንኮራኩራቸውን እያውተረተሩ ከች አሉ። በራሳቸውም ይችን መንኮራኩር ለመግዛት ባደረጉት ውሳኔም የቱን ያህል ኩራት እንዳደረባቸው መላ ፊታቸው ላይ ተጽፏል። እንኳንስ እኔ በረዶውም ከምሬት ጋር እንዳነበበው ታወቀኝ።

“ርርርር!” ከላይ እታች ተመላለሱበት። ጠላትህ ብን ይበል ያ ሲያሾፍብኝ ያረፈደ በረዶ ባንድ አፍታ ብን ብሎ ጠፋ። ካሁን ወዲያ በረዶ እሜቲቱም እኔም ደጅ የሚደርስ አይመስለኝም። ካልቸገረው በቀር እኛ ሰፈር ዝር አይልም - ውርድ ከርሱ ነው ‘ሚሆነው!

Thursday, November 05, 2009


ከሳጥን ውጭ ማሰብ አይከፋም!
(ስለ ሀይሉ፤ ኢህአዴግ፤ ፈረንጆቹና ብርቱካን)

ብርድ ልብስ ውስጥ እንደተጀበንኩ የኢትዮጵያን ፖለቲካ መፍታት ሲሳነኝ የቡና ተርቲበኛ ወዳጄን “ካሪቡ” እንደምቀጥረው አምና አካባቢ ያጫወትኳችሁ መሰለኝ። እጣኑ ይጐድል እንደሁ እንጅ የካሪቡ ቡናና የቤቱ ጌጥ (ፌንክ-ሹዌ ይሉታል ቻይናዎች) ከራማ ያስታርቃል። ታዲያ ይሄ ወዳጄ አንገቱን ከብርድ ልብስ ውስጥ ብቅ አርጎ መወያየትን አይፈራም። ጥልቅ አሳቢነቱን ብቻ ሳይሆን ወዛም ጨዋታውንም እናፍቀዋለሁ። እንዲህ ያለ ወዳጅ አያሳጣችሁ አቦ!

“እናም ሀይሉ ሻውል 2010 ምርጫ ውስጥ ለመግባት መወሰኑ ከምን መጣ? በእሥር የተንገላታበት የቅንጅት ባለ ስምንት ነጥብ ቅድመ ሁኔታስ ምን ጅብ በላው? ከትናንት በስቲያ የብርቱካን መፈታት ቅድመ ሁኔታ ነው አላለም ነበር ወይ? በርግጥ ሀብቱንና ንብረቱን ካደጋ ለመጠበቅ ሲል ያደረገው ሰጥቶ-መቀበል ነው? በ2005 ምርጫ ያሳዘናቸውን ደጋፊዎቹን እንደገና ማሰባሰብ እችላለሁ ቢል የለየለት እብደት አይደለም ወይ?” እነዚህንና ሌሎችንም ጥያቄዎች ወዳጄ ላይ ያራገፍሁት እንደመትረዬስ ነበር።

በንዲህ ያለ ስሜታዊነት ጨዋታ በጀመርኩ ቁጥር ምንጊዜም ዓይኑ ወደጣራው እጁ ወደ ቡናው ስኒ ነው የሚያመራው። በርጋታ ፉት ብሎ እስኪያጣጥም ድረስ የኔ ስሜት ሳይወድ-በግዱ እንደሚበርድ ያውቃል። ሰው የዚህን ያህል ውስጣችሁን ሲያነብ እህ! አትሉም? ቀጥልኩ ደግሞ ስለምርጫው - “የኢሕአዴግ ስሌት ምን ይመስልሀል? ምን ያህል ያገር ውስጥና የውጭ መንግሥታት ተጽዕኖ አለበት? ተጽዕኖዎችን ለመቋቋም ያለው አቅምስ? የኦባማስ አዲስ ፖሊሲ? ኢዩስ? የብርቱካንስ ጉዳይ? መድረክ ምርጫው ውስጥ የሚሳተፍ ይመስልሀል?....” ትንፋሼ መቆራረጥ ሲጀምር ራሴን ታዝብሁና እኔም እጄን ወደቡናው ስኒ ላክሁ።

ጥቂት ሴኮንዶች በፀጥታ ካለፉ በኋላ ጨዋታችን በተረጋጋ ሁኔታ መቀጣጠል ጀመረ። ሰው የሚያዘውትረውን ጎዳና ትተን በማይጓዝበት መስመር ማሰብና መመርመርን ቀጠልን። ጨዋታችንን ከነሙሉ ለዛው የማቅረብ ክህሎት ቢኖረኝ ምንኛ ደስ ባለኝ። ለዛሬው ግን ፈረንጆቹ እንደሚሉት ከሣጥኑ ወጣ ብለን (እኔ ከብርድ ልብሱ ያልኩት መሆኑ ነው) ለማሰብ ያደረግነውን ሙከራ አቃምሳችኋለሁ። “ይሄን መቼ አጣነው?” ለምትሉ አዋቂዎች ይቅርታ፤ የሚጥማችሁ ከተገኛችሁ ደግሞ መልካም።

የሀይሉ ሻውል ጉዳይ!
ሀይሉ ሻውል ሰንበት ያለ ፖለቲከኛ ብቻ ሳይሆን የተዋጣለት ነጋዴም ነውና ችሎታውን አኮስሶ ማየት የተዛባ ድምዳሜ ላይ ይጥላል ብለን እንሰጋን። በቃለ-ምልልስ ወቅት አንገት ከሚያስደፋው ሀይሉ ሻውል በስተጀርባ ሌላ ሀይሉ መኖሩን ታሳቢ ማድረግ በፖለቲካ ሳይንስ ሕግም የተደገፈ ነውና በዚህኛው ወገን መሳሳትን መረጥን። ይህን መነሻ አድርገን ነው የሀይሉን ድርጊት በለሆሳሱ የመረመርነው።

ሀይሉ እንደማንኛውም ፖለቲከኛ ለሥልጣን የተሰለፈ ሰው ነው። ችግሩ ግን ዕድሜው የገፋው ሀይሉና የዕድሜ ወስን የማታውቀዋ ሥልጣን በተለያየ ፍጥነት መሮጣቸው ላይ ሆነ። “ከህልፈቴ በፊት ታሪክ ገበታ ላይ ስሜን መቅረጽ አለብኝ” ብሎ ከተነሳ ማን ሊያቆመው ይችላል? ጥያቄው ታሪኩ የሚጻፍበት ርዕስና በየትኛው ገጽ ላይ ይሆናል የሚለው ብቻ ይሆናል። ሀይሉ የፖለቲካ ካርታዎች እንዳሉትም እንዘንጋ። የሀይሉ ስም ከመላ አማራ፤ መላ ኢትዮጵያና ከቅንጅት ጋር በተያያዥነት ሲነሳ ኖሯል። የስም ታዋቂነት ደግሞ በፖለቲካ ውስጥ ትልቅ ንብረት ነውና በተለይ በገጠሩ የአማራ ክልል ድጋፍ ሊያገኝ የሚችል ይመስለናል። አንዳንዶች እንደሚሉት ስሙ ጎድፎ ቢሆን እንኳ በባለሙያ የሕዝብ ግንኙነት ዘመቻና በገንዘብ ኃይል ሊታደስ የሚችል ነው። “የህዝብ ማስታወስ ችሎታ አፍታዊ ነው! ገንዘብ ካለ በሰማይ መንገድ አለ! ስለትናንቱ አትንገረኝ ዛሬ ምን አደርግክህልኝ!” የሚሏቸውን የፖለቲካ ብሂሎች ታውቁ የለም? ከዚህም ሌላ የሀይሉ ፓርቲ ባንዳንድ ክልሎች ውስጥ ማልዶ ሥራ መጀመሩ በሌሎች ተቃዋሚ ፓርቲዎች የወደፊት ይዞታ ላይ ተጽዕኖ አይኖረውም ማለትም አይቻልም።

ከሳጥን ውጭ ማሰባችን ካልቀረ ዘንድ በሀይሉ ጭንቅላት ውስጥ ሊመላለሱ የሚችሉ ሀሳቦችንም ቃኝተናል። “ኢሕአዴግ ለተወሰኑ ዓመታታ ሥልጣን ላይ መቆየቱ የማይቀር ከሆነ ሜዳውን ወለል አርገን መልቀቅ የበለጠ ጥፋት እንዲያደርስ የመፍቀድ ያህል ነው፤ ባለው የፖለቲካ ምሕዳር ውስጥም ኢሕአዴግን ማጋለጥ ምህዳሩንም እንዲሰፋ መግፋት ይቻላል፤ በፖለቲካ ጠርዝ ላይ ለረጅም ጊዜ መቆዬት መረሳትን ያመጣል ከበሬታንም እየቀነሰ ይሄዳል ወዘተ” ብሎ አስቦም ሊሆን እንደሚችል ገመትን። ከ 2005 ምርጫ ወዲህ ተቃዋሚው ወገን በፖለቲካ ጠርዝ ላይ አልሰፈረም ማለት ይቻላል?

ሌላም ከበድ ያለ ነገር አይጠፋ። ኢሕአዴግ፤ አሜሪካና የአውሮፓ ማሕበር “መኢአድ”ን እሹሩሩ ሲሉ ለመክረማቸው አያሌ ማስረጃዎች አሉ። ሀይሉ በድርድሩ ውስጥ መቆየቱ መድረክ አባላት ላይ ሥነ-ልቦናዊ ጫና ነበረው። መንግሥትና አምባሳደሮቹ ሀይሉን በኪሳቸው አርገው ነው መድረክን ሲጫኑ የከረሙት። በመጨረሻም ሀይሉ ፊርማውን በነጠብጣቡ መሥመር ላይ ባስቀመጠ ዕለት ተጨማሪ ተጽዕኖ ተፈጥሯል ባይ ነን። ያቶ መለስና የበረከት ስምኦን ደስታ ከዚያ የመነጨ ይመስለናል።

ታዲያ ሀይሉ ይህንን ሁሉ ውለታ የዋለው በነፃ ይመስላችኋል? ፈጽሞ! ከኢሕአዴግም ከፈረንጆቹም ተገቢውን ካሣ ለማግኘቱ አንጠራጠርም። አለያማ ርባና ያለው ፓለቲከኛም ጥሩ ነጋዴም አይደለም። ቢያንስ ቢያንስ ጥሩ የሚዲያ ጊዜ፤ የተመቻቼ የመንቀሳቀሻ ምህዳርና የገንዘብ ዳረጎት ያገኛል። የመልካም ተቃዋሚ ምሣሌ ለማድረግ ሲሉም በፓርላማና በያደባባዩ የክብር ቦታ ይሰጡታል። በውጭው ዓለም ደግሞ አሜሪካና አውሮፓ ለታላላቅ ተቃዋሚ ፓርቲዎች እንደሚያደርጉት ሁሉ ዲፕሎማቲክ ኢሚውኒቲና የክብር አቀባባል ቃል ገብተውለት ይሆናል። እነዚህ ነገሮች የትኛውንም ፖለቲከኛና የፖለቲካ ድርጅት ሲጎዱ አይተን አናውቅም። የዘረዘርናቸው ታሳቢዎች ዕውነት ከሆኑ ሀይሉ የፖለቲካ “ሃርድ-ቦል” ተጫውቷል ማለት እንችላለን።

ኢሕአዴግን በሚመለከት….
ከዕውነተኞቹ ተቃዋሚ ፓርቲዎች መሀከል ዳጎስ-ዳጎስ ያሉት በ2010 ምርጫ ካልተሳተፉ ለ ኢሕአዴግ ኪሣራ ነው። ባገር ውስጥም በውጭው ዓለምም መሳለቂያ እንደሚሆን ያውቀዋል። አዲሱ የኦባማ መንግሥት ደግሞ የዴሞክራሲ ምህዳሩን ለቀቅ እንዲያደርግ አምባሳደር ባለመሰየምና ከፍተኛ ባላሥልጣኖቹን በመላክ ጫና እያሳደረበት ነው። አውሮፓውያን ለኢሕአዴግ ጥፋቶች ይቅርታ ማፈላለግ ሰልችቷቸዋል። ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብትና የዴሞክራሲ እምባ-ጠባቂ ድርጅቶች ይህን መንግሥት አሁን ከሚገኝበት ጭራ ደረጃ ወዴት ዝቅ እንደሚያደርጉት ግራ ሳይጋቡ አልቀሩም።

ከላይ የተዘረዘሩትና ሌሎችም ችግሮች ናቸው ኢሕአዴግን ወደ ድርድር ያመጡት። የሀይሉ ሻውል ፊርማ ምርጫው በጽኑ የሚፈልገውን “ሌጂቲመሲ” ባይሰጠውም ላፍሪካ ብዙ ትዕግሥት በሌላቸው ምዕራባውያን ዘንድ “የሚያበረታታ ጅምር” ተብሎ የሚታለፍ ዓይነት ሆኖ ይታየናል። ይሁን እንጅ ምርጫው እርባና ያለው ሌጅቲመሲ የሚያገኘው የቅንጅት ወራሺ የሆነው አንድነት ፓርቲ ወይንም በቅርቡ የተመሠረተው መድረክ ሲሳተፉ ብቻ እንደሆነ አይስቱትም። በዚህም የተነሳ ከአንድነትና ከመድረክ ጋር ውይይት አላቋረጡም የሚል ስሜት አድሮብናል።

በዚህ በ2010 ምርጫ ድርድርና ቻቻታ ውስጥ የተደበቀውንም የኢሕአዴግ ግኝት አንርሳ። “መኢአድ” በሙሉ ኃይል መንቀሳቀስ የሚጀምረው በ “ብአዴን” ኪሣራ ነው። ለዚህ ነው መለስ ሰፊ የሕዝብ መሠረት ያለውንና የሚፈራውን ያማራውን ክልል ለሁለት በመሰንጠቁ ደስተኛ ሊሆን የሚችለው። ምስኪን ብአዴን!

በየትኛውም ወገን እያገላበጥን ብናዬው ከሰሞኑ ሆያሆዬ እንደ ኢሕአዴግ የተጠቀመ የለም። ስለሆነም በምርጫው ስሞን ሚዲያውን ከፈት፤ ወከባውን ቀነስ፤ እሥረኛውን ለቀቅ ... በማድረግ ጥሩ ልጅ መስሎ ቢታይ ልንገረም አይገባም። ያን ካደረገ የርዳታውም የምኑም ቧንቧ እንደማይዘጋበት ያውቃል።

አሜሪካንና አውሮፓ ሕብረትን ደግሞ እንዳስ?
የኦባማ መንግሥት የውጭ ፖሊሲ ያገሩን ብሔራዊ ጥቅም ተከትሎ እንደሚሄድና ከቀድሞው ብዙም ሊለይ እንደማይችል ባለፈው የተስማማን ይመስለኛል። ይህን በሚመለከት “በርግጥ ኢትዮጵያ ላይ ሴራ አለ?” በሚል አምና አካባቢ ያቀለምኳትን እንድታነቡ እጋብዛችኋለሁ። http://kuchiye.blogspot.com/2008_07_01_archive.ht

ዘመዶች! ፈረንጆቹ ያፍሪካ ቀንድ የውጭ ፖሊሲያቸውን የሚያጠነጥኑት ሁለት እንዝርቶች ላይ መሆኑን አትዘንጉ - እርግጥ ዘይት መሳይ ቢኖረን ሦስተኛ እንዝርታቸውን ከማውጣት ወደኋላ አይሉም። አንደኛው እንዝርት ባፍሪካ ቀንድ አገሮች ውስጥ እልቂት የሚያስከትል የፖለቲካ ቀውስ አለመኖሩን የሚያረጋገጥ ሲሆን ሁለተኛው እንዝርት ደግሞ ሺብርተኞች ባካባቢው አስቀያሚ ድራቸውን እንዳያደሩ የሚከላከል ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ ሁነኛ አማራጭ ኃይል እስካላገኙ ድረስ መለስ ላይ የሚቻላቸውን ያህል ተጽዕኖ እያደረጉና የሚያገኙትን ያህል የፖለቲካ እንጎቻ እየተቀበሉ ከመኖር የተሻለ አማራጭ የላቸውም። መለስ በሁለት ያማራ ድርጅቶች ቅልልቦሺ ለመጫወት እንደታደለው ሁሉ እነርሱም በኢሕአዴግና በሌላ አማራጭ ፓርቲ ቅልልቦሺ መጫወትን ይፈልጋሉ። ይሄ ነዋ የፖለቲካ ሳይንሱ።

የብርቱካን ጉዳይ!
ከወዳጄ ጋር የምናደርገው ወግ ከሳጥን ውጭ በማሰብ ላይ የተመሰረተ መሆኑን እያወቅን እንኳ የብርቱካን ተራ ሲደርስ ስሜታችን እንደመጋል አለ። ብርቱካን የምን ተምሳሌት እንደሆነች እንኳንስ ያበሻ ሰው ተክሉና አራዊቱም ያውቃልና በዝርዝር ትችት አናሰለቻችሁም። መንግስታት ሳይቀሩ የዚችን ሠላማዊ ትግል አራማጅ መሀረብ ማውለብለብ ጀምረዋል።

ታዲያ የጥያቄዎችም ጥያቄ የሆነብን “ይሄ ኢሕአዴግ ብርቱካንን በማሠር ምን የፖለቲካ ትርፍ አገኘ?” የሚለው ሆነ። ብርቱካንን የዴሞክራሲ ትግሉ ሰንደቅና ማዕከል ነው ያደረጋት። ብርቱካንን ባልረባ ሰበብ ማሠሩ ኢሕአዴግን በቀለኛና እብሪተኛ መንግሥት የሚል ስም ነው ያከናነበው። መቀራረብ ተስኖት የነበረውን የተቃዋሚው ጎራ ነው እንዲሰባሰብ ምክንያት የሆነው። ባጭሩ ትልቅ የፖለቲካ ቡቡ ነው የሠራው!

ታዲያ 2010 ምርጫን አስመልክቶ የብርቱካን መፈታት ለሁሉም ነገር ቅድመ ሁኔታ ሆኖ መቅረቡ ማንንም ሊያስደንቅ አይገባ። ሕዝቡም፤ ፖለቲካ ፓርቲዎቹም፤ የውጭ መንግሥታትም ብርቱካን እንድትፈታ ይፈልጋሉ። ጥቂት የማይባል የኢሕአዴግ ደጋፊ እንኳ የብርቱካን መታሠር የፖለቲካ ፋይዳ እንደሌለው ከመነሻው ጀምሮ ይከራከር እንደነበር እናውቃለን። በዚህ ሁሉ የተነሳ ነው ዲፕሎማቲክ ሕብረተሰቡ የብርቱን ጉዳይ እኋለኛው ምድጃ ላይ ሊጥድ ያልቻለው። ለዚህም ነው መድረክ፤ ኢሕአዴግና የውጭ መንግሥታት ተወካዮች ባደረጓቸው ስብሰባዎች ላይ ሁሉ አቢይ መነጋገሪያ የሆነችው።

ኢሕአዴግ ብርቱካንን ይፈታል። ስንብቶም ቢሆን የተጫወተው ቁማር እርሱን እንዳልጠቀመው ገብቶታል። የምትፈታበትን አጋጣሚ ግን ቸርና ይቅርታ አድራጊ መስሎ የሚታይበት ያደርገዋል። ሀይሉ ሻውልና ዲፕሎማቶቹም የኛ ልፋት ፍሬ ሰጠ ለማለት ይሺቀዳደማሉ፤ አንዱ የሌላውን ጀርባ ቸብ-ቸብ የሚያደርግበት ዘመንም ይሆናል።

ከምርጫው በፊት ብርቱካንን ለመፍታት ኢሕአዴግ ወኔው ይኑረው አይኑረው የሚታይ ነገር ነው።

“Thinking out of the box”
The case of Hailu, EPRDF, the Ferenjies and Bertukan
kuchiye@gmail.com

ማሳሰቢያ
በዚህ ጽሁፍ ውስጥ “የተከበሩ፤ አቶ፤ ወይዘሮ፤ ኢንጅነር... ወዘተ” የሚሉትን ቅጽሎች ያልተጠቀምሁት ለሰዎቹ ከበሬታ ሳይኖረኝ ቀርቶ አይደለም። በፖለቲካ ሥነጽሁፍ የተለመደ አሠራር ስለሆነ ነው። “ኢንጅነር እከሌ” የሚሉት መጠሪያ ካለ “አካውንታንት እከሌ” “ኤኮኖሚስት እከሌ” ስንል ልንኖር ነውና እባካችሁ ይህን አጉል ባህል እንተው። ከየት እንደመጣ የሚያስረዳኝ አለ?”

Wednesday, October 28, 2009


የ2010 ምርጫና ቻቻታው!

ከ2010 ምርጫ ጋር በተያያዘ ፊት-ለፊትና በሠያፍ የሚወረወሩት ትችቶች ብዛታቸውም ግለታቸውም እየጨመረ መሄዱ በመሀላችን የሰፈነውን የመረበሺና የጥርጣሬ ስሜት ያመለክታል። ስጋቱ ማንንም ከማን የለየ አይደለምና ትንሺ ልተችበት ፈለግሁ።

በኢሕአዴግ ልጀምር...
“ነገሮች በቁጥጥሬ ሥር ናቸው!” የሚል ገጽታ ማስተጋባት የሚፈልገው ኢሕአዴግ ውስጣዊ ጭንቀት እንዳለበት የፖለቲካን አቡጊዳን ለዘለቀ ሁሉ ስውር አይደለም። በ2005 ምርጫ ያደረሰው ጥፋት፤ ተቃዋሚ ፓርቲዎችን ለማዳከም የሚያካሂደው ቅጥ ያጣ ዘመቻ፤ ሕዝብ የማስተባበር ችሎታ ያላቸውን መሪዎች ማሠሩና ማሳደዱ፤ ነጻውን ፕሬስ ማዳከሙ፤ ፍትሀዊ የምርጫ ሜዳ የለም ብለው ተቃዋሚዎች ባይካፈሉ የሚደርስበት ኪሣራ፤ ብቻውን ሮጦ አሸነፍኩ ቢል የውጭ መንግሥታት የገንዘብም የዲፕሎማሲም ድጋፍ ለመስጠት የመቆጠባቸው ጣጣ፤ የተዛባ ምርጫን ተከትሎ ሊመጣ የሚችል ቀውስ......እነዚህ ሁሉ ኢሕአዴግን ማስጨነቃቸው እርግጥ ነው።

የጠቀስኳቸው ዝርዝሮች በቂ አይደሉም የምትሉ ከሆነ ደግሞ ጥቂት ላክልበት እችላለሁ - በአሜሪካው ፀረ-ሺብር ዘመቻ ውስጥ ኢሕአዴግ የነበረው ተፈላጊነት መመንመኑ፤ ባፍሪካ ቀንድ የፖለቲካ “ንብረትና ዕዳ” ሚዛን መዝገብ ላይ ኢሕአዴግ በዕዳው ዘርፍ መፈረጁ፤ ሀገሪቱን እያጥለቀለቀ ያለው የኤኮኖሚና የረሀብ ግሽበት፤ ጠቅላይ ሚንስትሩ በዓለም መሪዎች መድረክ ላይ ቀዝቃዛ ትከሻ እያገኙ መሄዳቸው....እነዚህ ሁሉ ኢሕአዴግን እንቅልፍ መንሳታቸው ከቶውንም አያጠራጥር። ቁንጮ ላይ ያሉት ባለሥልጣኖች ደፍኖባቸው ቢሆን እንኳ አንዳንድ አስሊ ፖለቲከኞቻቸው ይህን አይስቱትም።

ወገኖቼ! ከላይ የተዘረዘሩት ጭንቀቶች ናቸው ኢሕአዴግን ከተቃዋሚዎች ጋር እንዲደራደር ያስገደዱት። ተቃዋሚዎችም ወደ ድርድሩ ያመሩት የመንግሥቱን አጣብቂኞች ከግምት አስገብተው፤ የፖለቲካ ኮንሴሺኖች እንደሚኖሩ አምነው፤ አጋጣሚው የነርሱን ራዕይ ልዑዋላዊነትና የኢሕአዴግን ፕሮግራም ክስረት ለማሳዬት ያመቻል ብለው ነው። በየትኛውም የፖለቲካና የዲፕሎማሲ ሚዛን ላይ ብናስቀምጠው ተቃዋሚዎቹ ማለፊያ ስሌት አድርገዋል።

ስለ ስሌት ካነሳን ዘንድ የኢሕአዴግ አመራር ፍጹም ወጥ የሆነ አመለካከት አለው ብሎ መደምደም ስህተት እንደሆነ ሳላመላክት አላፍም። መንግሥት ከህዝብ ጋር እየተራራቀ መሄዱና ባጠቃላይ አገሪቱ ያለችበት አሳዛኝ ሁኔታ የሚያሳስባቸውና ለውጥ ማየት የሚሹ ግለሰቦች/ቡድኖች መኖራቸው ሊያከራክር አይገባም። ጥያቄው ቁጥራቸውና የኃይል ሚዛናቸው ተፈላጊውን ለውጥ ማምጣት ከሚችልበት ደረጃ ላይ ደርሷል አልደረሰም ከሚለው ላይ ብቻ ነው። ኢሕአዴግ በጥቅል ሲታይ ጫካውን ከዛፉ ለይቶ ማየት የተሳነው፤ የፍልስፍና ችኮነትና የ “ስኬታማነት” እብሪት ጠላቶቹ የሆኑት መንግሥት ይመስለኛል። እነዚህ ሁለቱ ደግሞ የብዙ መንግሥታት መጥፊያ (ወተርሉ) ለመሆናቸው የኛም ያለም ታሪክም ይመሰክራሉና ኢሕአዴግን ከንቅልፉ የሚያነቃው “ደብል-ኤስፕሬሶ” ያስፈልገዋል እላለሁ።

ወደ ተቃዋሚው ልሸጋገር?
ተቃዋሚው ወገን በሁለት ጎራ ሊከፈል የሚችል ይመስለኛል። ጎራ-አንድ “ኢሕአዴግ ከመሣሪያ ትግል ውጭ አይሞከርም፤ የሠላማዊ ትግሉ ምዕራፍ አክትሟል፤ ገዥው መንግሥት ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ያካሂዳል ማለት ዘበት ነው” የሚለው ነው። የሳይበር ደጋፊዎቹ ቻቻታ አስተማማኝ መለኪያ ይሆናል ብንል ይህ ጎራ “ሠላማዊ ትግል” ብሎ አገር ውስጥ ለሚንቀሳቀሰው ወገን ብዙም አድናቆት ያለው አይመስልም። በጎራ-አንድ ደግፊዎች እይታ ያገር ውስጦቹ ፓርቲዎች ወይ ባንዳዎች ናቸው ወይንም ደግሞ ባንዳ ለመሆን የተሰለፉ ናቸው። እንዴ! ይሄ ፍረጃ የሚባለው ነገር ጊዜው ያለፈበት ርካሺ የግራ ፖለቲካ ቅሪት መስሎኝ? ያሁኑን ዘመን ፖለቲካ እኮ በነጭና በጥቁር ብቻ ፈርጀው የሚያዩት አይደለም። “እኔ ልክ አንተ ስህተት” የሚባልበትም አይደለም። እመሀል ላይ ሁሉም አሸናፊ የሚሆንበት መስክ መፍጠር ነው አሸናፊ ፖለቲካ የሚባለው። ስለዚህ ተቃዋሚው ወገን ዓይን ላይን መተያየትን ሊለምድ ይገባል፤ ሊከባበር ያስፈልጋል፤ አንዱ የሌላውን ስብራት ለማገም በጎ ፍቃድ ማሳየት አለበት። እዚህ ላይ የመሪዎቹ ምሳሌ መሆን እስከታች የሚዘልቅ መልዕክት ያስተላልፋልና የመጀመሪያውን ርምጃ ሲወስዱ ማዬት እንፈልጋለን። “ሁሉም ዜሮ ዜሮ” ዓይነት ፖለቲካማ ይብቃን።

ጎራ-ሁለት ደግሞ “ሠላማዊ እንጅ ትጥቅ ትግል ለማካሄድ አመች አገራዊና ዓለም-አቀፋዊ ሁኔታ የለም” ባይ ነው። በተጨማሪም ኢሕአዴግን መግጠም በሠለጠነበትና በተካነበት የመሣሪያ ትግል ሳይሆን ፍጥጥ ብሎ የሚታየውን ደካማ ጎኑን ዕለት ተለት በማጋለጥ፤ ደንጊያ እንደምትሰብረዋ የዝናብ ጠብታ ያልታከተ የፖለቲካ ሥራ በመሥራት ነው ይላል። በሁለቱ ተቃራኒ አቋሞች ላይ ብዙ ስለተጻፈ በዝርዝር አላሰለቻችሁም። ስለ ግል አመለካከቴ “ሠላማዊ ወይስ ጥጥቅ - እንካስላንቲያዎቹ” በሚል ርዕስ የጻፍኩትን ማንበብ ትችላላችሁ።

የጎራ-ሁለት ደካማ ጎን አምስት ዓመት እንኳ ዕድሜ ያላስቆጠረ ብላቴና መሆኑ ነው። ስለሆነም የልምድ ማነስ ቢታይበት ልንበረግግ አይገባም። የዚህ ዓይነቱ ትግል አራማጆች ፈተና ብዙና ውስብስብ ነው። የሚመሩባቸውን ሰነዶች የማዘጋጀት ብቻ ሳይሆን ግልጽ የማድረግ ግዴታ አለባቸው። ደጋፊያቸው በሰቀቀን ኑሮ ውስጥ የሚገኝ ነውና ዛሬውኑ ውጤት ውለዱ ይላቸዋል። ሥራቸው ፊትለፊት ነውና ለነቀፋ፤ ለሴራና ለወከባ የተጋለጡ ናቸው። የሚጋፉት ካዝናውንም ወታደሩንም ሚዲያውንም ፍርድ ቤቱንም የግሉ ካደረገ መንግሥት ጋር ነው። በየድርጅቶቻቸው ውስጥ ሊመሠርቱ የሚሞክሩት የዴሞክራሲ ባሕል ለብዙዎች ባይተዋር ስለሆነ የግጭትና አንዳንዴም የመሰንጥቅ ጣጣ ያመጣባቸዋል። ከሥራው ጠባይ ጋር አብሮ የሚጓዝ መሰናክል ስለሆነ እንዴት እንደሚዘሉት ብቻ ነው ማሰብ የሚችሉት። ሊያስወግዱት ግን አይሆንላቸውም። እንዲህ ዓይነቱን የኃላፊነት ፈተና ለመቀበል የቆረጡ ወገኖቻችንን መደገፍ ባንችል እንዴት ልናከብራቸው እንቸገራለን?

የ “አንድነት” እና የ “መድረክ” ጉዳይስ?
“ቻተር” ይሉታል ፈረንጆቹ። የተሻለ ትርጉም የሚነግረኝ እስኪመጣ ድረስ “ቻቻታ” ብየዋለሁ። የሳይበሩ ሕብረተሰብ በአንድ ጉዳይ ላይ የሚያደርገው ቻቻታ ከተጧጧፈ ያ ጉዳይ አሳስቦታል ማለት ነው። ያሳሳቢነቱ ደርጃ የሚለካው ደግሞ የተወሰኑ ቃላቶች ድግግሞሺ ሲበዛ ነው። የሀበሻውን ድረ-ገጽ ላንዳፍታ ብትቃኙት “አንድነት” “መድረክ” እና “ምርጫ” የሚሏቸው ቃላት ድግግሞሺ ጣራ ነክቷል። ለምን? ማለት ጥሩ ነው። እስቲ “ምርጫና አንድነትን” እንዲሁም “አንድነትና መድረክን” ላንዳፍታ እንመርምራቸው።

ምርጫና አንድነት። አንድነት ከመነሻው ሠላማዊ ትግል አካሂዳለሁ ብሎ ያወጀ ድርጅት ነውና ስለ2010 ምርጫ ቢያወራ፤ መግለጫ ቢሰጥ፤ ከመንግሥትና ከመንግሥታት ጋር ቢደራደር፤ ስትራቴጅያዊና ታክቲካዊ ጥቅም ባየበት ቦታ ከሌሎች ጋር ቢሻረክ ፍጹም መብቱ ነው። የሚጠበቅበትም ነው። ከነዚህ ተግባሮች ሊታቀብ የሚችለው ሥርዓትን በተከተለ መልክ በአባሎቹ በሚደረግ ውሳኔ ብቻ ነው። የሠለጠነው አገር አሠራርም የዴሞክራሲ ወግም ከዚህ የተለየ አይደለም። በሌሎች ፓርቲዎች ውስጥና ዙሪያ የተሰባሰቡ ግለሰቦች በአንድነት የፖለቲካ ምርጫዎችና ውሳኔዎች ላይ ተጽእኖ የማድረግ ሕጋዊም ሞራላዊም ሥልጣን እንደሌላቸው ቢረዱ ጥሩ ይመስለኛል። እነዚህ ፓርቲዎችና ደጋፊዎቻቸው የራሳቸውን ቤት የማጠናከርና የማሳመር ብርቱ ኃላፊነት እያለባቸው ስለሌላው ቤት ለምን እንደሚጨነቁ ግራ የምጋባበት ጉዳይ ነው።

አንድነትና መድረክ። ተሳስቼ ከሆነ እታረማለሁ እንጅ በመድረክ መቋቋም ፀጉራቸውን ሲነጩ የማየው በሰላማዊው ትግል ዙሪያ ያሉ ፖለቲከኞች አይደሉም። “አንድነት ፓርቲ የብሔር ቅኝት ካላቸው ድርጅቶች ጋር ትብብር መፍጠሩ የስህተትም ስህተት ነው” እያሉ የሚደሰኩሩትም ከጥቂቶቹ በስተቀር የፓርቲው አባል ያልሆኑ፤ በደጋፊነት ደረጃ ተመዝግበው እንኳ የገንዘብም የሀሳብም አስተዋጽኦ የማያደርጉ ናቸው። ራስህን ዋቢ አደረግህ አትበሉኝ እንጅ በዚህ ርዕስ ላይም የጻፍኩትን http://kuchiye.blogspot.com/2009_07_01_archive.html ማየት ትችላላችሁ። ዘርዘር አድርጌ እንዳልተች በራሴ ላይ የጣልኩት የገጽ ገደብ ይዞኛልና በቅርቡ እመለስበታልሁ።

አንድ ነገር አስተውላችኋል? ልብ ብሎ ለተመለከታቸው ጥያቄዎች ብዙውን ጊዜ መልሳቸውንም አዝለው ነው የሚጓዙት። እስኪ በተረፉኝ መስመሮቼ ጥቂት ጥያቄዎች አንስቼ ልሰናበታችሁ።

1. በቅርብ ዘመን ታሪካችን ድርጅቶችና ፓርቲዎች ሕብረት፤ ጥምረት፤ መድረክ መፍጠራቸው ትዝ ይለናል። የውጤታማነታቸውን ነገር ለጊዜው ወደጎን ብንተወው በመተባበራቸው ምክንያት ደም ፈሶ አይታችኋል?
2. መተባበር ቀርቶ መነጋገርን አሻፈረን ያሉ ድርጅቶች ጦር በመማዘዛቸው ትውልድ እንዳለቀ ረስተነው ይሆን?
3. የመድረክ መቋቋም የተራራቁ አቋሞችን ለማቀራረብ፤ የጥርጣሬ ቀዳዳዎችን ለመዝጋት፤ የርስበርስ መተማመንን ለማዳበር ከመርዳት ሌላ ምን የሚያስከትለው ጠንቅ አለ?

Kuchiye@gmail.com.

Thursday, October 22, 2009

የአውራዎች አንድነት!
“በዚያን ሰሞን የ “አውራን” አስፈላጊነት ላዋያችሁ ብዬ ብዙ ጥይት ነው ያባከንሁት። ዳግማዊ ዳዊት በተመጠኑ የሥነ-ግጥም ቃላት መልዕክቱን ደህና አድርጎ ስላቀረበው አንብባችሁ ትደሰቱበት ዘንድ ለጥፌዋለሁ።” ኩችዬ
-----------
ጃርት የሚባል አውሬ-ግፍ ቢያበዛበቸው
ንቦቹ ወጡና- ከየመኖሪያቸው
ጥያቄ አቀረቡ- ለየአውራዎቻቸው።
ስብሰባ - ቁጭ አሉ፣
በስፋት - መከሩ።
አውራዎቻቸውን- ፊት ለፊት ቁጭ አርገው
እንዲህ ነገሩዋቸው
እንዲተባበሩ
መሪወቹ ሁሉ
አውራወች በሙሉ - በአንድነት ከሰሩ
ክፉ ጃርት አይመጣም - በዚህ በሰፈሩ።
ቃልም ተገባቡ-ከዚህ ቃል ላይወጡ፣
ለአናቢው ገበሬ-ትዕዛዝንም ሰጡ
አንተ ንብ አናቢ-ከዛሬ ጀምረህ
አሳየን ብለናል- በአንድ ቀፎ አድርገህ።
አናቢው ገበሬ- ልቡ እያመነታ
ትናንት በሚያውቀው- በለመደው ፋንታ
አንድ ቀፎ መርጦ- በጭስ አጠነና
ንቦችን በመለ- ከአውራወቹ ጋራ
በአንድ አስቀመጣቸው
እንደጥያቄያቸው።

ያለ አፈጣጠሩ
ሆኖ ትብብሩ
እያንዳንዱ መሪ-ሰራዊቱን ይዞ
ቀፎው ባዶ ቀረ- ንብ ሁለ ተጉዞ።
ድሮም ሆኖ አያውቅም፣
ትናንት ሆነ ዛሬም
አንድ የንብ አውራ ነው- ከሺህ ሰራዊት ጋር
ውጤትን የሚያሳይ- የሚጋግረው ማር፡፡

ዳግማዊ ዳዊት
ጥቅምት 2002
Ethio_dagmawi@yahoo.com

Thursday, September 24, 2009

አውራ የሌለው ምንም የለው! (No Leader no Glory!)


ሶሻሊዝም ካወረሰን መዘዝ አንዱ በ “ጋራ አመራር” ላይ ያለን የተወላገደ አስተሳሰብ ይመስለኛል። እዚህ ድምዳሜ ላይ የደረስሁት ጥቂት የማይባሉ ማሕበራዊና ፖለቲካ-ቀመስ ድርጅቶችን አሠራር ካገናዘብሁ በኋላ ነው።

ተደጋግፎ መኖር የግድ ከሆነበት ዘመን ጀምሮ በ “አውራ” መመራት አማራጭ አልተገኘለትም። ይህ ታዲያ በሰው ልጅ ዘር ብቻ የተገደበ እንዳይመስላችሁ። እንደ ንብ በደመ-ነፍስ የሚንቀሳቀሱት ሳይቀሩ አውራ ከሌላቸው ጣፋጭ ማር ቀርቶ ደረቅ ቂጣ መጋገር ይሳናቸዋል። ልብ ብላችሁ ከሆነ “አውራዎች” አላልኩም - ባንድ ቤት ውስጥና ባንድ ወቅት አንድ አውራ ብቻ ነው ሊኖር የሚችለውና ነው።

ጥሩ አውራ የጠለቀ ትምህርት፤ የተመሰከረ ልምድ፤ በሀቅ ለማገልገልና በውጤቱም ለመኩራት የጋለ ፍላጎት ያለው ነው። የሰውና የማቴሪያል ኃይሎችን አነቃቅቶና አስተባብሮ መሥራት ይችላል። በቅጣት ፋንታ ሽልማትን ማነቃቂያ መሣሪያው ያደርጋል። የሰዎችን አመኔታና ድጋፍ የሚያገኘው በተግባሩ ምሳሌ ሲሆንና ለሚያገለግለው ሕዝብ ፍቅርና ከበሬታ ሲያሳይ እንደሆነ ያውቃል።

ታዲያ እንዲህ ያለ ችሎታና ሥነ-ምግባር ያለውን ሰው የሚፈልገው ብዙ ነውና የኛ እናደርገው ካልን ከመንገዳችን ወጥተን ልናግባባውና ምቹ የሥራ አካባቢ ልንፈጥርለት ግዴታ ነው። በራዕይና በአጠቃላይ መርሆች ላይ ስምምነት እስካለን ድረስ ስልት የመቅረጹንና ውሳኔ የመስጠቱን ሥልጣን ለመሪውና እርሱ ላዋቀረው ቡድን መተው አለብን።

እሱ ላዋቀረው ቡድን?
አዎ! አውራው ላዋቀረው ቡድን። አንድን ድርጅት ወይንም መሪ ለሥልጣን የምናበቃው ብዙ አማራጮችን አገናዝበንና የዚህኛው ድርጅት ራዕይ ይጥመናል፤ ለኛም ላገራችንም ይበጃል ብለን ነውና የኛ ሀላፊነት እዚያ ላይ ማቆም አለበት። የመረጥነው የተሻለውን ፕሮግራም ብቻ ሳይሆን ፕሮግራሙን ለማስፈጸም በቂ ዝግጅትና ዕውቀት እንዲሁም ተአማኒነት አለው የምንለውን አውራ ጭምር ነው።

ልብ ብላችሁ ከሆነ በኢትዮጵያ ፖለቲካዊና ማሕበራዊ ድርጅቶች ውስጥ እንዲሰፍን የፈቀድነው ያሠራር ባህል አውራን ሺባ ያደርጋል። ዕውቀቱም ልምዱም ታማኝነቱም አለህና ና ምራን ካልነው በኋላ ለመምራት የሚያስችለውን ሥልጣን እንነፍገዋለን። ከማያውቁትና ከማያውቃቸው ሰዎች ጋር ተጣመድና ውጤት አሳይ እንለዋለን። በዕውቀትም በባሕርይም በምንም እርሱን ከማይመስሉ ሰዎች ጋር አቆራኝተን “እየተግባባችሁ” ሥሩ እንለዋለን። የማኔጅመንትን ሳይንስ ያልተማረው ገበሬ እንኳ ትጉውን በሬ ከአባያ በሬ ጋር አያጣምድም። የተገራውን ካልተገራው ጋር አያሰማራም። አንዳንዴማ ደብዳቤ እንኳ ሳይቀር በጋራ እንዲረቀቅና በያንዳንዷ ቃል ላይ “የጋራ” ስምምነት እንዲኖር እንፈልጋለን። የጽሕፈት ቤት ሠራተኞች መቅጠር፤ መገምገምና አስፈላጊ መስሎ ሲታየውም ያስተዳደር ርምጃ መውሰድ የአውራው የማይገሰስ ሥልጣን መሆኑን እንኳ የማናውቅ አለን። በኔ ይሁንባችሁ ወገኖቼ! - ያወቀውና የተማረው በእንዲህ ዓይነቱ ኋላቀር ማሕበር ውስጥ ጥዋ አይጠጣም፤ አባልም መሪም ለመሆን አይጣደፍም። ለዚህ ሳይሆን ይቀራል በአብዛኞቹ የኢትዮጵያ ድርጅቶች ውስጥ በባለሙያ ፋንታ የተገኘው የተነሰነሰበት? - ባገር ቤትም በዳያስፖራውም ማለቴ ነው። ከለብ-ለብ አመራር ልንጠብቅ የምንችለው የኋልዮሺ ጉዞና እጅግ የቀናን እንደሁ ደግሞ ለብ-ለብ ውጤትን ነው።

ለዚህ ነው ፕሬዚደንትም እንበለው ሊቀመንበር፤ ጠቅላይ ሚኒስትርም እንበለው የድር ዳኛ፤ አብሮት የሚሠራውን ካቢኔ ወይንም ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የመምረጥ መብት ሊኖረው ይገባል ብዬ የተነሳሁት። ይህ ሀሳብ እንደ ኮሶ የሚመራቸው “የጋራ አመራር” ደቀመዛሙርት እንዳሉ አልጠራጠርም። የቱንም ያህል ይምረራቸው እንጅ ትምህርትንና ሙያን በስሜትና በወገናዊነት ልናካክሳቸው እንደማንችል መቀበል አለባቸው።

በፖለቲካም በሌላውም መስክ ችኮ አቋም መያዝ በጎ አይደለምና እመሀል ላይ አስታራቂ መፍትሔ አግኝቻለሁ። እንዲህ ይሁን - አሠራሩን እስክንለማመደው ድረስ አውራው 51% የሚሆነውን ካቢኔ ወይንም የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ የመምረጥ ሥልጣን ይኑረው። ሳንውልና ሳናድር በሁሉም ዓይነት ድርጅቶች ውስጥ የአውራውን ሥልጣን (executive power) ብናጠናከር በሁሉም ድርጅቶች ውስጥ ውጤታማነት ጣራ በጥሶ ይወጣል። ባለሙያውም ከየከተመበት ብቅ እያለ “እሺ ላገልግል” ይላል። የመጨረሻ ቤሳየን ሳልቆጥብ የምወራረድበት ጉዳይ ነው።

ታዲያ ይሄ አምባገነንነትን አይጋብዝም ወይ?
ፈጽሞ! አምባገነንነት በላያችን ላይ ይነግሥ ዘንድ የኛንም የማንንም ፈቃድ ጠይቆ አያውቅም። ለዚህ ከኢትዮጵያ የበለጠ ምስክር የለም። የምንመርጠው መሪ በኛና በርሱ መሀከል የተፈረመውን የራዕይና የፕሮግራም ሰነድ ተከትሎ ነው የሚሠራው። ይህን ለመከተሉ ማረጋገጫችን ደግሞ የተዘረጋው የቁጥጥርና የሪፖርት አቀራረብ ሥርዓት ነው። ለርሱ፤ ለሥራ አስፈጻሚውና ለጠቅላላ ጉባዔው አከፋፍለን የሰጠነው የሥራና የሥልጣን ድርሻ ነው። “አራተኛው መንግሥት” የሚባለው ነጻ ፕሬስም ፍቱን የማረጋገጫ መድሀኒታችን ነው።

የጋራ አመራር ጉዳይስ? የሰፊው ህዝብ ጉዳይስ?
ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ባለበት አገር ሕዝብ ያገሩ ባለቤትም ነው የሥልጣን ቁንጮም ነው። መሪዎቹን የመምረጥና የመሻር ዕድል ባላገኘበት ሁኔታ ግን ሰፊው ሕዝብ የማንም ባለቤት የምንም ቁንጮ አይደለም። ሀቁን እንነጋገር ካልን ሰፊው ሕዝብ ከሚገለጽባቸው መለያዎች መሀከል መሀይምነት፤ ድህነት፤ ረሀብተኝነትና ኋላቀርነት ጥቂቶቹ ናቸው። ለተፈጥሮና ለመንግሥት አደጋ መጋለጥም የዋዛ አበሳዎቹ አይደሉም። ይህ ዕውነታ ዝንተ-ዓለም አብሮን መኖሩን እያወቅን ነው ሌኒናውያን “ታሪክ ሠሪው ሰፊው ሕዝብ ነው!” እና “የጋራ አመራር!” የሚሏቸውን ሴሰኛ መፈክሮች ኳኩለው ብቅ ያሉት። ታዲያ ይኼ በሕዝብ ጀርባ ላይ ፊጥ ለማለት እንዲጠቅማቸው ያመጡት እንጅ ሰፊው ሕዝብ አንዲት ሀባ ስልጣን ያየበት ጉዳይ አይደለም። ለነገሩ ሕዝብ ያልተማረ ከሆነ እንዴት ነው በጋራ መርቶ ውጤት የሚያስገኘው? እንዴትስ ነው ታሪክ ሊሠራ የሚቻለው? እስቲ እነዚህን መፈክሮች የሙጥኝ ብለው የነበሩ ሶሻሊስት አገሮችን ጤንነት አጠያይቁ። ሁሉም እንደከሰሩና አንዳዶቹም ብትንትናቸው እንደወጣ ትሰማላችሁ።

ትዝ ይላችሁ እንደሁ በ“ሰፊው ሕዝብ” እና በ“ጋራ አመራር” ዘፈን መደንቆር የጀመርነው ከ 1966 በኋላ ነበር። ጥቂት የማይባለው የሕብረተሰብ ክፍል በይሉኝታም ባድርባይነትም ባለማወቅም ተገፋፍቶ “አዎን ሰፊው ሕዝብ!” “አዎን የጋራ አመራር!” አለ። በግለሰብ የመፍጠርና የተነሳሽነት ኃይል ላይ ቀዝቃዛ ውኃ ቸለስንበት። ግላዊነት “እርኩስ-ወአርዮስ” ተብሎ እንዲያቀረቅርና እንዲሰደድ ተገፋ። ከግለሰብ ጋር ተፈጥሮዋዊ ቁርኝት ያለቸው ፋይዳዎች - ዕውቀት፤ ምጥቀት፤ ተነሳሺነት፤ ፈጣሪነትና ምሁራዊነት የንኡስ ከበርቴው ፀያፍ ባህርዮች ተብለው ተኮነኑ። በጥራት ፋንታ ብዛት፤ በዕውቀት ፋንታ ታማኝነትና ጎጥ፤ በሙግት ፋንታ የጅምላ ስምምነት ባህላችን ሆኑ። ከዚያን ዘመን ጀምሮ ነው መቅኖ ያጣ ሕዝብ የሆንነው ወገኖቼ።

የግለስቡ ጉዳይስ?
ባንጻሩ ደግሞ “ግለሰብ የችሎታም የፈጠራም የታሪክም ብቸኛ መንስኤ ነው” የሚሉ አገሮች አድገውና ተመንድገው እናያለን። የግለሰብ መብት መከበር የቡድንና ያገር ነፃነት መከበርን ያረጋግጣል ብለው ስለተማማሉ ዘንድሮም የብልጽግናና የመረጋጋት ባለቤት ናቸው። የግል
ንብረትንና የግለሰብ የፈጠራ ሥራ መከበርን የሕገ-መንግሥታቸው አውታር በማድረግ የተፈጥሮ ሃብታቸውን ባግባቡ እየፈለፈሉ ላገርና ለወገን ጥቅም አውለዋል። የጫካ መጨፍጨፍና በሣት የመጋየት አሳዛኝ ዕጣ አልደረሰባቸውም። አፈራቸው ተሟጦና ለዛውን አጥቶ ሕዝባቸው ለስደትና ለምጽዋት አልተዳረገም። እነዚህ አገሮች የሁሉንም ግለሰብ እድገትና የዕውቀት አድማስ በመገንባት ላይ ብቻ የተወሰኑ ሳይሆኑ ከዜጎች ውስጥ ልዩ ችሎታና ተሰጥኦ ያላቸውን ወጣቶች (ያገር ንብረቶች) እየመረጡ ተሰጥኦዋቸውን በሚመጥን ልዩ የ “ኤሊት” ትምህርት ቤት አስገብተው ይንከባከቧቸዋል - የነገው መሪዎችና የፈጠራ ሰዎች ከነርሱ መሀል ነው የሚገኙትና!

ማርክሲስቶች “ኤሊትዝም”ን ላፋቸው እንደማይወዷት ሁላችንም እናውቃለን። ይሁንና ልጆቻቸው ኤሊትና ያገር መሪ ይሆኑ ዘንድ በልዩ ትምህርት ቤት ለማስተማር የሚሽቀዳደሙት እነርሱው ናቸው። ሀርቫርድን፤ ስታንፈርድንና ፕሪንስተንን ለልጆቻቸው ሲቃዡ ነው የሚያድሩት። ልጆቻቸው የነዚህ ኤሊት ዩኒቨርሲቲዎች ምሩቅ እንዲሆኑ የማይፈነቅሉት ድንጋይ የሚሳሱለት ገንዘብ የለም። ከዚህ የበለጠ ሂፖፕክራሲ አለ?።

የኛውን አገር ታሪክ መለስ ብለን ብናይ ግለሰቡን የመኮትኮትና የማነጽ አስፈላጊነት ግንዛቤ ያገኘው ገና ትናንት በ1896 ዓ/ም ነው። ዳግማዊ አፄ ምኒልክ የመጀመሪያውን የፈረንጅ ትምህርት ቤት ከግብጽ በመጡ ሁለት አስተማሪዎች ጀመሩና ይህን ጅምር በእጥፍ ድርብ ያፋጥኑት ገቡ (እኒህ መሪ 61 የዘመናዊነት መነሾ ፕሮጀክቶች እንደጀመሩ በብላቴን ጌታ መርስዔ ሀዘን መጽሐፍ ላይ አንብቤ ተደንቄአለሁ)። አፄ ኃይለሥላሴም በምኒልክ ጅምር ላይ ብዙ ገነቡ። ከመደበኛ ትምህርት ቤቶች በተጨማሪ እንደ ጀኔራል ዊንጌት፤ ቅዱስ ዮሴፍና ሳንፎርድን የመሳሰሉ የኤሊት ትምህርት ቤቶች ተቋቋሙ። ከነዚህ ትምህርት ቤቶች ነው ብዙዎቹ መሪዎቻችን የወጡት - ቢያጠፉም ቢያለሙም።

ቀጥሎ የመጡት መንግሥታት ግን ጀኔቲክ መሠረታቸው ማርክሲስት ስለሆነ የግለሰቡ ተነሳሽነትና የልማት ሞተርነት ሊዋጥላቸው አልቻለም። መሬት የግል መሆኑ፤ ፍትሀዊ የንግድና የኢንዱትሪ መስክ መፈጠሩ ገበሬውንና ነጋዴውን ከጭብጣችን እንዲያፈተልክ ያደርጋል ብለው ስልሚሰጉ ፖሊሲዎቻቸው ፀረ-ግለሰብና ፀረ ውድድር ናቸው።

እነዚህ መንግሥታት በምሁሩ ላይ ያደረሱት በደልና አገር ጥሎላቸው እንዲወጣ ያካሄዱት ሴራ አንደኛው አንጀት-አቁሳይ ታሪካችን ነው። ምሁሩ ለማይፈልገኝና ለሚያንጓጥጠኝ ሕብረተሰብ ምንተዳዬ አለና መድረኩን ላላዋቂዎች አስረክቦ ኑሮውን ማሳመር ተያያዘ - ተሰደደም። የሚወደስበትና የሚከበርበት ዓለም ሲያገኝ ያን አዲስ ዓለም ዓለሜ ብሎ ተቀበለ። ባሁኑ ጊዜ የሀበሻ ባለሙያ ከሁዋይት ሀውስ እስከ ኮንግሬስ፤ ከወል-ስትሪት እስከ ሜይን-ስትሪት ከአካዴሚያ እስከ አምራችነት ተነስንሶበታል። ለተማረው ሕዝብ ፍልሰት (brain drain) ጥሩ ተምሳሌት ከፈለጋችሁ ሩቅ መሄድ አያስፈልጋችሁም ለማለት ነው።

ታዲያ ከየት እንጀምር?
የምንጀምረውማ የተሳሳቱ አመለካከቶችን ከመቀየር ሊሆን ይገባል። ዴሞክራሲያዊ አሠራር ማለት “የጋራ አመራር” ማለት እንዳልሆነ እንቀበል። ሕብረተሰቡን ሳይሆን ግለሰቡን የመብትና የደሞክራሲ ሥርዓት መነሻም መድረሻም እናድርግ። ከስኬታማ ድርጅቶችና ሀገሮች በስተጀርባ ምንጊዜም አንፀባራቂ አውራዎች እንዳሉ አንዘንጋ። ባንድ ቤትና ባንድ ወቅት ሊኖር የሚችለው አንድ አውራ ብቻ ነውና ለመረጥነው አውራ በቂ ሥልጣን እንስጠው። እንንከባከበው። እንደንቦቹ ዙሪያውን ከበን ከሀሳየ-መሲሆች እንጠብቀው። እንዲፈታልን የምንጠይቀው ችግር ባንድ ጀንበር የሚሞከር አይደለምና ዋና መሥመሩን እስካልሳተ ድረስ ቢያዳልጠውም “አይዞህ አለንልህ!” እንበለው። አውራ የሌለው ምንም እንደማይኖረው እንወቅ!

ከሁለት ገጽ በላይ መጻፍ መንዛዛት ነው የሚለውን የራሴን ህግ ሰበርኩ ልበል?

kuchiye@gmail.com

Friday, July 31, 2009

"መድረክ እንዲህ ሊያናቁር ይገባል?"
በአንድነት ፓርቲ ዙሪያ የሚናፈሰው ውዝግብ ወርደ-ሰፊ ትምህርት ያዘለ ነው።

ትምህርቱ ለፓርቲው ሀላፊዎችና ደጋፊዎች ብቻ ባድራሻ የተላከ ሳይሆን ባገራቸው ፖለቲካ ሕይወት ውስጥ ሁነኛ ለውጥ እናመጣለን ብለው ለሚባዝኑ ሌሎች ፓርቲዎች ጭምር የሚተርፍ ይመስለኛል። ከዲስኩር ላድናችሁ ብዬ ነው እንጅ በዚህ ዙሪያ ብዙ የምለው ነበረኝ።

አንድነት ውስጥ አሁን ለተፈጠረው ውዝግብ መነሻ የሆነው “መድረክ ውስጥ እንግባ አንግባ? የምንገባስ ቢሆን ምን ዳር-ድንበር አስቀምጠን ቢሆን ይሻላል?” የሚለው ነው። ሌሎች በበራሪ ወረቀት የሚበተኑ ክሶችና ሀሜቶች በተረፈ-ፖለቲካና በማድቤት ወሬነት የሚመደቡ ናቸው።

መድረክ በመሠረቱ፤
ማንም ይጀምረው ማን መድረክ ያለፈው 18 ዓመት የተዛባ የፖለቲካ ጉዞ የፈጠረው ህዋስ ነው። ዘረ-መል (ጄኔቲክ) ምንጩ የተለዬ ነውና ቀደም ባለው ዘመን ከተፈጠሩ ስብስቦች ጋር በመሳ ሊታይ የሚገባው አይደለም።

መድረክ ከሚነቀፍባቸው ምክንያቶች፤
መድረክ ላይ ከሚሰነዘሩት ነቀፋዎች መሀከል ሁለቱንና ዋናዎቹን ላንሳ። (ሀ) መድረክን የመሠረቱት የብሔር ድርጅቶች ናቸው፤ (ለ) መድረክ ውስጥ ሕዝባዊና ድርጅታዊ መሠረት የሌላቸው ግለሰቦች ተሰንገዋልና እነሱን ከድርጅት ጋር መሳ ማዬትና መወጣጫ እርካብ ማቀበል ጅልነት ነው የሚሉት ናቸው።

የብሔር ድርጅቶች የሆኑ እንደሆንስ?
ኢትዮጵያ ውስጥ የብሔር ድርጅቶችና የብሔር ስሜት የለም ብሎ ራሱን የሚያታልል ካለ በዚህኛው ክፍለዘመን የሚኖር አይደለም። የቱን ያህል ዘግናኝ ቢሆንም ያገራችን የፖለቲካ እውነታ የብሔር ቅኝት አለው። የቅኝቱ ቁስል መንግሥት ባለፉት አሥራ ስምንት ዓመታት ባካሄደው የተሳሳተ ዘመቻ ይበልጥ እንደሰፋ መዘንጋትም ስህተት ላይ ይጥላል። አንድ የዩኒቨርሲቲ መምህር በቅርቡ የገጠመውን ግራ መጋባት ላጫውታችሁ። መምህሩ በንግሊዝኛ አነበነበና ተማሪዎቹ ገብቷቸውና አልገባቸው እንደሆነ ጠየቀ። ጭንቅላቶች ግራና ቀኝ ተወዛወዙ። ችግሩ የንግሊዘኛ ቋንቋ ችሎታ መሆን አለበት አለና ትምሕርቱን በብሔራዊ ቋንቋው ባማርኛ ደገመውና ተከትለውት እንደሁ ጠየቀ። ጥቂት የማይባለው ክፍል አሁንም እንዳልተከተለው ተረዳ።

የመምህሩን ልምድ ከብዙ አኳያ ልንተነትነው የምንችል ቢሆንም ከጽሁፌ ዓላማ አንፃር ዓይኑን ያፈጠጠብኝ ነገር አለ። የብሄርን ጉዳይ የምንፈታው አግልለነው ሳይሆን ወደጉያችን ጠጋ አድርገን መሆኑን ነው። ባዲስ አመለካከትና በብልህ ስሌት መልክ ካልያሳዝነው አገራችን የምታመራበት አቅጣጫ እጅጉን አያምረም። ለዚህ ነው መድረክ ውስጥ ገብቶ መሥራትም ሆነ በተወሰነ ደርጃ ተሻርኮ መንቀሳቀስ ትክክለኛ የፖለቲካ አማራጭ መስሎ የሚታዬኝ።

ሌላም ልንስተው የማይገባን የፖለቲካ ቁምነገር አለ። መድረክ ውስጥ ያሉት ድርጅቶችም ሆኑ ግለሰቦች ይህን ያህል በብሔርተኝነት ልክፍት የተጠመዱ አይመስሉኝም - ያለፈው አሥራ ስምንት ዓመት የፖለቲካ ተመክሯቸው ብሔርተኝነት ለነርሱም ለክልሎቻቸውም ለኢትዮጵያም ጠቀሜታ እንደሌለው አስገንዝቧቸዋል የሚል ታሳቢ ማድረግ ይቻላልና። ከዚህም በተጨማሪ የምንኖርበት ዓለም ወደ ግሎባላይዜሺን መጣደፉ ትምህርት ሳይሰጣቸው ያልፋል ማለት ብልህነታቸው ላይ መሳለቅ ይሆናል አልሞክረውም።

“ታዲያ ይህ ከሆነ ድርጅቶቻቸውን ለምን ሕብረብሔራዊ አያደርጉም?” የሚል ጥያቄ ቢነሳ አግባብነት አለው። ወገኖቼ! ሁሉም ፖለቲካ መንደራዊ ነው የሚለውን ብሂል መዘንጋት የለብንም። ፌደራላዊው የፖለቲካ አወቃቀርና የባጀቱ አፈሳስስ አጉራ-ተኮር እንደመሆኑ መጠን እነዚህ ፓርቲዎች ደጋፊዎቻቸውን የሚደርሱት በዚሁ መሥመር በመጓዝ ይመስለኛል። በፈረንጁ አገር እንደምናየው “ፌደራል መንግሥቱ ጋር ተሟግቼ መንገድ አሠራሁልህ...ወዘተ” ማለት የማይችል ፓርቲና ፖለቲከኛ ዳግም ላይመረጥ ነውና አንዳንድ ፖለቲከኞች ይህን መንገድ ቢከተሉና መራጮቸውን ለመቅረብ መንገዳችን ይህ ነው ቢሉ ልንደነቅም ልንነቅፋቸውም አይገባም። ለነገሩ ብንደነቅና ብንነቅፍ ምን ለውጥ እናመጣለን?

ትንሺ ላክልበት። ፓርቲዎች የብሔር ቅኝት ስላላቸው ብቻ ሁሉም የአንቅጽ 39 አሺቃባጭ ናቸው ማለት አይደለም። ሁሉም ክልላዊ አወቃቀርን ይደግፋሉ ማለት አይደለም። እንዲህ ዓይነት ፓርቲዎች ጋር ተቀራርቦ መሥራት ብሔራዊ አንድነትን ሊያስገኝ የሚችል አጀንዳ በመቅረጽ ረገድ በር ይከፍታል። ካልተነጋገሩና አልፎ አልፎም “የቢራ ዲፕሎማሲ” ካላካሄዱ መተማመን አይገኝም፤ ስውር ጥላቻንና ጥርጣሬን ማስወገድ አይቻልም። ዴሞክራሲያዊ ባህልን ለማዳበርም ሆነ ከውዝግብ ነፃ የሆነች ኢትዮጵያን ለመፍጠር አይቻልም። ያችን የምታውቋትን ጥቅስ አሁንም ልድገማትና “የፖለቲካ መነሻውም መድረሻውም ንግግር ነው” ።

የታዋቂ ግለሰቦች ጉዳይ!
በመድረኩ ውስጥ በግለሰብ ደረጃ ከተሰባሰቡት መሀከል የስዬ አብርሃና የነጋሶ ጊዳዳ ስም ጎልቶ ይነሳል። ገብሩ አሥራት በአረና ትግራይ ጃንጥላ ሥር ይሁን እንጅ ስሙ በጅጉ ሲነሳ እሰማለሁ። ቀልዱን እናቁምና ሁሉም ሰው እኩል አቅም፤ እኩል ተደማጭነት፤ እኩል ዕውቅት፤ እኩል ልምድ እኩል ዝናና ግርማ-ሞገሥ የለውም። ባንድ በኩል “ሴሌብሪቲ” የምንላቸው አሉ በሌላ በኩል ደግሞ “እኛ” አለን። ምን ማድረግ ይቻላል? ጨካኝ ዓለም ናት!

ሁሉም እኩል ቢሆንማ ኖሮ እኔና ኃይሌ ገብረሥላሴ እኩል ልንደመጥ ነው፤ አንኳኩተን እኩል በር ሊከፈትልን ነው፤ በምርጫ ተወዳድረን ኃይሌን የማሸንፍ ዕድል አለህ ልትሉኝ ነው። ህልም!

እነስዬ መድረክ ውስጥም ሆኑ ከመድረክ ውጭም ሆኑ የሴሌብሪቲ ደረጃቸው የሚያስገኝላቸው የፖለቲካ እሴት አለ። የሚያመጡት ዕውቀት ልምድና ተከታይ አለ። ያሳለፉት ሕይወትም ሆነ በቅርቡ ዘመን የደረሰባቸው ጉስቁልና ስለራሳቸውም ስላገራቸውም ብዙ ያስተማራቸው አለ። ስለሌሎቹ አላውቅም እንጅ ስዬ አብርሃ በቪ.ኦ.ኤ ደህና ነገር ሲናገር ትዝ ይለኛል። ሙሉ በሙሉ አንጀቴን ባያርሰውም ገብሩ አሥራት ዋሺንግተን መጥቶ በተናገረው ላይ ማለፊያ ጅምር አይቸበት ነበር። ሰዎችን የምናቀርበውና የምናርቀው ብትናንት ተግባራቸው ብቻ እየመዝንን ከሆነ በማናውቀው ንግድ ውስጥ ተሰማርተናል ማለት ነው። በጨዋ ቤት ፖለቲካ የወደፊት ጥቅም ማስከበሪያና የወዳጅ ክበብ ማስፊያ መሣሪያ ነው። ባለጌ ቤት ደግሞ የቂም በቀል መወጫና የዜሮ ድምር ሙግት መንኮራኩር ይሆናል። ምድባችን ከባለጌዎቹ ጎራ እንዳይሆን አምላክን መማለድ ተገቢ ነው።

ከመዝጋቴ በፊት የምመኛቸውን ጥቂት ነገሮች ላካፍላችሁ። በትናንቱ ላይ የማላዘንና የቁርሾ አባዜያችን እንዲለቀን እመኛለሁ። ከዴሞክራሲያዊ ውይይት በኋላ በተደረጉ ውሳኔዎች ተገዥ መሆንን እንድንማር ልቦናችንን ይከፍትልን ዘንድ እመኛለሁ። ግለሰቦችም፤ ድርጅቶችም፤ መንግሥታትም የሚያመሩት ወደ ዝቅተኛው የውጤታማነት ዕድሜያቸው መሆኑን ይቀበሉ ዘንድ እመኛለሁ።
kuchiye@gmail.com
ማሳሰቢያ። አስፈላጊ ባይሆንም ከመድረክም ከተጠቀሱት ግለሰቦችም ጋር እውቅና እንደሌለኝ እገልጻለሁ

Saturday, June 13, 2009


"የግልገል ግቤ-3 እና የላሟ ታሪክ!"

“ላም እሳት ወለደችና እንዳትልሰው እሳት እንዳትተው ልጇ ሆነ!”
ይህ አባባል ግለሰቦችም ማሕበረሰቦችም በኑሮ ሂደት ውስጥ አስጨናቂ ምርጫ እንዲያደርጉ የሚገደዱባቸው ሁኔታዎች መኖራቸውን የሚያመለክት ነው። እነዚህ ሁኔታዎች ብንዘጋቸው የማይዘጉ፤ መልስ እስካላገኙ ድረስ ከፊታችን ዞር የማይሉ ችኰ ነገሮች ናቸው። 3ኛው የግልገል ግቤ ፕሮጀክት እንዲህ ሆኖብን ስለከረመ እንደልማዴ የማውቀውንና የሚሰማኝን ላካፍላችሁ መረጥሁ፡
ስለ ግቤ
ግቤ የተንጣለለውን የኢትዮጵያ ደቡብ ምዕራብ ክፍል እያካለለ መልኩን አሳምሮ ወደ ኬንያ ዳርቻ የሚነጉድ ወንዝ ነው። ታዲያ እርባና ያለው ሕይዎት ሳይኖር ቆይቶ በደርጉ ዘመን ሠርተህ ብላ ተባለ። ከዚያ በኋላ ግቤ-1 እና ግቤ-2 የሚባሉ ፕሮጀችቶች ተከናውነው 400 ሜጋዋት ኤለክትሪክ ኃይል የማመንጨት አቅም ተገንብቷል። ግቤ-2 ፍጻሜ ያገኘው በኢሕአዴግ ዘመነ መንግሥት መሆኑን መግለጽ ተገቢ ይመስለኛል።
ግልገል ግቤ-3
የግልገል ግቤ-3 ፕሮጀክት ፅንሰ-ሀሳብ በአፍሪካ ውስጥ ተወዳዳሪ የሌለው የኤሌክትሪካ ኃይል ማመንጫ ጣቢያ በመገንባት ላይ የተመሠረተ ነው። እንደ ግብጹ “አስዋን” ዳም ለኢትዮጵያ የልማት ሞተር ሊሆን የሚችል ሃይል ለመፍጠር ማለት ነው። የፕሮጀክቱ ሥራ ሦስት ቢሊዮን ዶላር አካባቢ እንደሚፈጅ ሲገመት በሚጠናቀቅበት ጊዜ 1870 ሜጋዋት እሌክትሪሲቲ ያመነጫል። ለንጽጽር እንዲረዳችሁ ያሁኑ የኢትዮጵያ አቅም የሚያሳዝን 600 ሜጋዋት ብቻ ነው። ለዚህ ነው አገራችን በኩራዝ የምትኖረው። ለዚህም ነው ዋና ከተማዋ አዲስ አበባ ሳትቀር በሳምንት ለሦስት ቀን የኮረንቲ ራሽን የተዳረገችው። ግልገል ግቤ-3 ካገሪችን ተርፎ ለጎረቤት አገሮችም የመሸጥ አቅም እንደሚያስገኝ ይነገራል።

ታዲያ ከባድ ችግር ተፈጥሮላችኋል! የግቤ ወንዝ ውልደቱም ጉልምስናውም እርጅናውም ኢትዮጵያ ውስጥ ሆኖ እያለ ኢትዮጵያ በዚህ ወንዝ እንዳሻት ልትጠቀም አትችልም የሚሉ ጉዶች ፈልተዋል። “በገዛ ዳቦዬ ልብ-ልቡን አጣሁት” ዓይነት ነገር መሆኑ ነው። እንዳሸን መፍላት ብቻ ሳይሆን ለዚህ ፕሮጀክት የሚያስፈልገውን ገንዘብ ኢትዮጵያ እናዳትበደር እያከላከሉም ነው። ግብጽና ሱዳን በግልገል ግቤ-3 ታላቅነት ተደናግጠዋል (ኬንያም እንዲሁ)። ኤንቫይሮንሜንታሊስቶች የሚያናፍሱት አጀንዳና የሚያፍሱት ዶላር በማግኘታቸው ፈንድቀዋል፤ እኛ ደግሞ በነገሩ ግራ ተጋብተን የላሟን ዓይነት ሆነናል። ሦስቱንም በየተራ ላስረዳ።
ግብጽና ሱዳን
በምናውቀው ምክንያት ግብጽና ሱዳን የኢትዮጵያን መጎልበት አይፈልጉም። ጠንካራ ኢትዮጵያ ማለት ካባይ ወንዝ ላይ ድርሻዋን የምትጠይቅ ኢትዮጵያ ትሆንባቸዋለችና ወደሠላምና ወደብልጽግና የሚወስዳትን ጎዳናዎች ሁሉ በፈንጅ ከማጠር አይቦዝኑም። ያባይ ወንዝ መነሻውን እስካልለወጠ ድረስ ከነዚህ አገሮች ጋር ያለን ባላንጣነት ይቀጥላል። ይህ ያጉል ተጠራጣሪ አመለካከት ሳይሆን (ኮንስፒረሲ ቲዎሪስት አለመሆኔን ታውቃላችሁና) ግብጦችም ደርቡሾችም በሰነዘሩብን ተደጋጋሚ ጦርነትና ባሴሩብን ሴራ መጎዳታችን በታሪክ የተመሰከረ ነው።

ግብጾች የግቤ-3ን ፕሮጀክት ለማሰናከል ጥድፊያ ላይ ናቸው ይባላል። በውሀ አጠቃቀም ሕግ የተራቀቁ ናቸው የሚባልልላቸው ድርጅቶቻቸው፤ ምሁራኖቻቸውና የዲፕሎማቲክ ጡንቻቸው የግቤ-3 ፕሮጀክትን “ጐጅነት” በማስተጋባት ላይ ይገኛሉ። የውሮፓ ኢንቬትመንት ባንክ፤ ዓለም ባንክና አሁን ደግሞ ያፍሪካ ልማት ባንክ ለግቤ-3 ገንዘብ እንዳያበድሩ ከኤንቫይሮንሜንታሊስቶች ጀርባ ሆነው ዘመቻ እያካሄዱ ነው። ዘመዶቼ! ግብጽ በዓለም አቀፍ መድረኮች ያላት ተደማጭነት ቀላል እንዳልሆነ ምንጊዜም መዘንጋት የለብንም ።
የኤንቫይሮሜንታሊስቶች ጫጫታ!
ኤንቫይሮንሜንታሊስቶች ጥሩ ጎን ያላቸውን ያህል አንዳንዱ ባሕርያቸው አስቂኝ ነው። ግቤ-3ን በሚመለከት ግድቡ ከተሠራ ያካባቢው ነዋሪ ሕዝብ ኑሮ ይበላሻል ይላሉ። ኤኮሎጅ ይናጋል ይላሉ። እስኪ በፈጠራችሁ የትኛው የኑሮ ዓይነት ነው የሚበላሸው? መለ-መላ የሚኬድበት? ከንፈር የሚተለተልበት? ረሀብ፤ ድንቁርና፤ መሀይምነትና በሽታ የነገሱበት? ወይንስ ደግሞ ጥቂት ቱሪስቶች የፎቶ አጋጣሚ አግኝተው የበላይነት ስሜት የሚገዙበት?

ቢማሮ አምደልካር የተባለው ከጋንዲ የሚተካከል የህንድ አባት “ምሁሩ በገጠሩ ላይ ያለው ፍቅር ማለቂያ የሌለው ብቻ ሳይሆን አሳፋሪም ነው” ይልና “በሀቅ ከተመለከትነው ገጠሩ የድንቁርናና የበሽታ ጉሮኖ፤ የጎሰኝነት ኩሬ፤ የጠባብ አመለካከት ጎተራ ነው” ብሎ ይደመድማል። እኔ ደግሞ “ኋላቀር የኑሮ ዘይቤዎችን አላግባብ የሚያወድሱና ከዘመናችን የኑሮ ዘይቤ ጋር መሳ-ለመሳ ለማስቀመጥ የሚሞክሩ እነርሱ ጤነኞች አይደሉም ደህና ሀኪም ያስፈልጋቸዋል።” እላለሁ

ስለ ኤንቫይሮንሜንት ካነሳን ዘንድ የዓለም ሥልጣኔ አስቸጋሪና አስቸጋሪ ያልሆኑ ምርጫዎችን እያደረገ ነው እዚህ የደረሰው። አሜሪካ፤ አውሮፓና እስያ የተገነቡት ኤንቫይሮንሜንት ሳይቀየር አይደለም። ሁቨር፤ አስዋን፤ ሜርዌ፤ ያንግቴዝና ሌሎችም እርቆ መሳፍርት የሌላቸው ግድቦችና ልማቶች ሲከናወኑ ሰፋፊ መሬቶች በውሀ መጥለቅልቅ ነበረባቸው። የታሪክ ቅርሶችና ማዕድኖች ሳይቀሩ በሐይቆቹ ሥር ማቅረታቸው አማራጭ አልነበረውም። እነዚህ ታላላቅ ፕሮጀክቶች የዜጎችን የኑሮ ደረጃ በመለወጥ በኩል ያደረጉት አስተዋጽኦ ግዙፍ ነውና ክርክር እንኳ አይጠይቅም።

ልብ በሉ። የመኖርና ያለመኖር ጥያቄ በተነሳ ቁጥር ኤንቫይሮንሜንት ሁለተኛ ደረጃ ትኩረት ነው የሚያገኘው። በኔ ግምት ግቤ-3 ለኢትዮጵያ የመኖርና ያለመኖር ጥያቄ ነው። የሚያወላዳ ሀብት ለሌላትና በመጨረሻው የድህነት እርከን ላይ ለምትገኝ ኢትዮጵያ “ኤሌክትሪፊኬሽን” አማራጭ የሌለው የልማት ርምጃ ስለሆነ የትኛውም መንግሥት ሥልጣን ላይ ቢሆን ወደኋላ የሚባልበት ጉዳይ አይሆንም። የምናዘገዬው ጉዳይም አይደለም።
ታዲያ ምኑ ነው እኛን ግራ ያጋባን?
እኛን ግራ ያጋባን የኢሕአዴግ ጉዳይ ነው። ኢሕአዴግ በላሟ ልጅ ይመሰላል። ከጎኑ እንዳንቆምና ያለም ባንኮችን ሎቢ እንዳናደርግ የኢሕአዴግ ደጋፊ ልንመስል ነው። አይተን እንዳላየን እንዳንሆን ደግሞ ያገር ህልውና ጥያቄ አለበት። የቅርብ ዘመን ታሪካችንን እንኳን መለስ ብለን ብናይ ይህ ትውልድ ሁለት ተመሳሳይ ፈተናዎች ገጥመውት እንደነበር ማስታወስ እንችላለን። አንደኛው በ1969ኙ የሶማሌ ጦርነት ጊዜ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ በኤርትራው ጦርነት ጊዜ ነበር። ሕዝባችን ያደረገው ምርጫ ከመንግሥቶቹ ጋር የነበረውን ቅራኔ ለጊዜውውም ቢሆን ወደጎን አርጎ ባገር ጉዳይ ላይ ተረባረበ። የግቤን ጉዳይ በዚያ ትይዩ የማስቀምጥበት ምክንያት አለኝ። ይኸውም የታሪክ ጠባሳና መጥፎ “ፕሬሲደንስ” ፈጥረን እንዳናልፍ ከመስጋት ነው።
የምን ፕሪሲደንስ ነው ደሞ?
ኢትዮጵያ በአባይ ውሀ ሳትጠቀም ለዘመናት ኖራለች። በአንፃሩ ደግሞ የሱዳንና የግብጽ ሕልውና የተመሠረተው በዚህ ወንዝ ላይ ነው። ኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ ላይ የረባ የባለቤትነት መብትና ያጠቃቀም ፕረሲደንስ አልመሠረተችምና በወንዙ ላይ ሁነኛ ፕሮጀክት እጀምራለሁ ብትል የሱዳንንና የግብጽን ስምምነት ማግኘት ያስፈልጋታል። ያለም ሕግ እነሱን ይደግፋልና። ህልውናቸውን ለማስጠበቅ በኢትዮጵያ ላይ ጦርነት እስከማወጅ የሚያደርስ መብት ይኖራቸዋል። ሰዶ ማሳደድ ይሏችኋል ይሄ ነው።

አባይ ጥሩ አስተምሮናልና ግቤ ወንዝን ሰደን ማሳደድ አንችልም። ስለሆነም ያለንን የባለቤትነትና የመብት ጥያቄ በማያወላዳ ሁኔታ የማረጋገጡ ጉዳይ ወሳኝ ነው። ለኤንቫይሮንሜንታሊስቶችና ለአሳዳሪዎቻቸው ግፊት ከተፈታንና መብታችንን አሳልፈን ከሰጠን ሀገራችን ሁነኛ ልማት ማካሄድ የምትችልበትን የመጨረሻ ዕድል አባከነች ማለት ይሆናል። ከመጨረሻው የድህነት እርከን ፈቅ ለማለት እንኳ ላንችል ነው ማለት ነው። ዛሬም ጎጅ ፕረሲደንስ ላለመክፈት እንጠንቀቅ። የውጭ ባላንጣዎቻችን ማለፍ የማይችሉትን መሥመር ዛሬውኑ እናስምር።

ይህን ስናደርግ ዴሞክራሲንና የሕግ የበላይነትን በሀገራችን ለማስፈን ከኢሕአዴግ ጋር የምናደርገውን ትግል እየቀጠልን መሆኑ አነጋጋሪ እንኳ አይደለም። በኔ ግምት ሁለቱ እንቅስቃሴዎች አይጻረሩም። እንዴትና በምን መልኩ የሚለውን ልንወያይበት እንችላለን። የቱን ያህል አስጨናቂ ቢመስልም በጉዳዩ ላይ ጨዋ ውይይት ማድረግን ልንሸሸው አንችልም።
ፀጋዬ ሙሉሸዋ በዚህ ጉዳይ ላይ ጥሩ ጽፏልና አንብቡለት። http://www.ethiomedia.com/adroit/2431.html

kuchiye@gmail.com

Friday, June 05, 2009


"ይድረስ ለውድ ብርቱካን!"
ቃሊቲ እስር ቤት - አዲስ አበባ


“ታውቅ ይሆን?” እያልኩ አወጣና አወርዳለሁ። “የስንቱን ህሊና እንደነካች ታውቀው ይሆን?” እላለሁ።

የሰሞኗ ጀንበር የምትጠልቀው የሁለተኛ ልጄን መወለድ ሳሰላስል ነው። ታዲያ ከየት መጣ የማልለው ጭንቀት በድንገት ይወረኛል። ጭንቀቱ ስለልጆቼ እንጅ ስለኔ እንዳይመስልሺ። “እኔ የማውቃትንና ያደግኩባትን ኢትዮጵያ፤ በማይነጥፍ የፍቅር እስተንፋስ ኮትኩቶ ያሳደገኝን ቀዬ፤ ይሰማኝ የነበረውን ልበ-ሙሉነትና ብሩህ ተስፋ፤ በበቂ የማይወሳለትን የወገኔን ጨዋነትና የመቻቻል ባህል.....ልጆቼ የነዚህ ቅርሶች ባለቤት የመሆን ዕድል ይገጥማቸው ይሆን?” እያልኩ ነው የምጨነቀው።

ከአጉል ውዳሴ አይቆጠርብኝ እንጅ ምንኛ ስሜቴን እንደነካሺው ላሳውቅሺ እፈልጋለሁ። ከቃሊቲ እሥር ቤት በጥር ወር 2006 ገደማ የፃፍሺውን ደብዳቤና አሁን በታህሳስ 2008 እንደገና ወደ እስር ሊወረውሩሺ ሲዘጋጁ “ቃሌ!” በሚል ርዕስ ለሕዝብሺ የሰጠሺውን ምስክርነት ደጋግሜ አነባቸውና ስሜቴ ሲታደስ አየዋለሁ። አልፎ አልፎም ይሁን እንጂ ዓለማችን ጠንካራ መንፈስ ኖሯቸው የተስፋ ራዕይ በሚናኙ ሰዎች መታደሏን አስታውሼ እጽናናለሁ። ስለጠንካራ መንፈስሺና ስለ ተስፋ ሰጭነትሺ ከልብ አመሰግንሻለሁ።

ውድ ብርቱካን!
ቀይ ሺብርና ነጭ ሺብር የወላጆቻችንን ቅስም ሰብረው ለስደት ኑሮ ዳረጓቸው። አሁን ደግሞ ሕዝባችንን በጎሳና በሀይማኖት ለመከፋፈል የሚረጨው መርዝ የምንተነፍሰውን አየር እየበከለው ይገኛል። ለዚህ ነው ያሁኑም ትውልድ ስደተኛ እየሆነ የመጣው። አየሺ! ያምባገነኖች ተግባር ርኩስ ነው የሚባለው ተቀናቃኞቻቸውን በመፍጀታቸውና በማፈናቸው ብቻ አይደለም። ከዚያ ባላነሰ የሚጎዱን መጭው ትውልድ የተስፋ ባለቤት እንዳይሆን በሚያካሂዱት የሥነ-ልቦና ጦርነት ነው።

“ዴሞክራሲንና በሥነ-ምግባር የታነጹ መሪዎችን መሻት መብታችን ነው!” ማለትን ካቆምን፤ ተፈጥሯዊና ሕገመንግሥታዊ መብታችንን ከጃችን ሊመነጭቁ ሲመጡ “ወግዱ አናስነካም!” ማለትን ካልለመድን ያኔ ነው የሺንፈትም ሺንፈት የሚሆንብን። ለዚህም ነው ያንች “ወግዱ!” እና “መብቴን አላስነካም!” ለሁላችን ምሣሌ የሆነው።

ኢሕአዴግ ሊያሳምነን የሚጥረው ኢትዮጵያ ከዚህ የተሻለች መሆን እንደማትችል ነው። የተሻለ ዴሞክራሲ፤ የተሻለ ፍትህ፤ የተሻለ አስተዳደር ሊኖር እንደማይችል። የሚመራንን ፓርቲ ስንመርጥና ለዴሞክራሲ ዝግጁ መሆናችንን ስናስመሰክር የዴሞክራሲን ጎዳና ፈጽሞ ይዘጋዋል። የጎሣ ፖለቲካ እንዳላመቸው ሲረዳ የሀይማኖትና ሌሎች ልዩነቶችን ያሰፋፋል። ይሁን እንጅ ኢሕአዴግ ራሱ የማይስተው አንድ ዕውነታ አለ። የሚቆጣጠራቸውን የእርሻ መሬቶች፤ የፋይናስና የንግድ ድርጅቶች፤ ትልቅ ደመወዝ ከፋይነቱንና ወታደራዊ ኃይሉን የጭቆናና የማባበያ መሣሪያ ባያደርግ ኖሮ ላንድ ጀንበር ሥልጣን ላይ እንደማይቆይ ያውቃል። በሕዝባዊ ፍቅር ተከልሎ በሁለት እግሩ የቆመ መንግሥት እንዳልሆነ ያውቀዋል። ባለሥልጣኑም ካድሬውም ሠራዊቱም በውስጣቸው ይህን ያውቃሉ።

ውድ ብርቱካን!
ኢሕአዴግ በጥፋት ጎዳና መጓዙን አቁሞ የሕዝብና ለሕዝብ የሚያደርገውን ጎዳና ቢመርጥ የሁላችንም ምኞት ነው። የኛው መንገድ የአንድነት የዴሞክራሲ የመብት የዕኩልነትና የዕርቅ ስለሆነ በፍቅርና በተስፋ ተሞልቷል። ለሰው ልጅ ከተስፋ የሚበልጥ ቁምነገር የለምና ተስፋን ምርኩዛችን እስካደረግን የነገው ሕይወታችን ከዛሬውው የተሻለ እንደሚሆን አንጠራጠርም።

የተስፋን የአንድነትንና የጥንካሬን ካባ ስላላብሺን ለውለታሺ መጠን የለውም። በቅርቡ ከእስር ወጥተሺ የጀመርሺውን ያዲስ ትውልድ አደራ እንድትወጭ፤ ያዲሲቷን ኢትዮጵያ ጉዞ አብረሺን እንድትጓዥ እንጸልያለን። የኔዎቹ ሁለቱ እንዲሁም ያንችዋ “ሄሌ” እጅግ መልካም የሆነች ኢትዮጵያ ትኖራቸዋለች።
kuchiye@gmail.com

Friday, May 29, 2009

"መሬት የመቸብቸቡ ጉዳይ! "

ችስታ የመታቸው አገሮች ሰፋፊ መሬታቸውን ለውጭ መንግሥታት በገፍ የመቸብቸባቸው ፈሊጥ በዓለም መድረኮች አነጋጋሪ ሆኗል። በኛው አካባቢም ብዙ ንትርክና ቁጣ እንደጫረ ተረዳሁና ጉዳዩን መመርመር ጀመርኩ። ሳያጣሩ ወሬ ሳያነቡ መምሬ መሆን አጉል ነውና በመጠኑም ቢሆን አንብቤ ያገኘሁትን ላካፍላችሁ።

ሳኡዲ፤ ኤሚሬት፤ ኳታር፤ ኩዌት፤ ግብጽ፤ ሊቢያ፤ ቻይና፤ ደቡብ ኰርያና የመሳሰሉትን አገሮች የእህል ዋጋ ሰማይ እየነካ መሄዱ የምግብ ሴኪውሪቲ እያሳጣቸው ነው። ባዮ-ፊውል ለማውጣት ሲሉ ፈረንጆቹ ለዓለም ገበያ የሚቀርበውን እህል መቀነሳቸውም ሼኮቹን ያስደነቀ አይመሰለኝም።

ይሁን እንጅ እንደ ሳኡዲ ያሉትን የናጠጡ ሀብታሞች ያሳሰባቸው ከላይ የተጠቀሰው ብቻ አይደለም። ሳውዲዎች በማይታመን ዋጋም ቢሆን እህል በበረሀ ውስጥ ያመርታሉ። የሳውዲ እርሻዎች ለብሔራዊ ኩራት ምንጭ ሆነው ይቆዩ እንጅ በከርሰ-ምድር ያለውን የውሀ ክምችት ክፉኛ በሟሟጠጥና አካባቢን በመበከል ረገድ ጋውፋህ (የተሲያት እንቅልፍ) የሚነሱ ዓይነት ሆነውባቸዋል። በኢትዮጵያው ኮንትራት የተመረተው ሩዝ በታላቅ ሥነ-ሥርዓት ታጅቦ ለሳኡዲው ንጉሥ ሲቀርብላቸው በፈገግታ የተሞሉት ያለምክንያት አልነበረም። ለምን አይሞሉ? ርስቱ ከወንዝ ባሻገር፤ የተገኘው በነፃ፤ የኤክስፖርት ታክስ አይከፈልበት፤ የሚሟጠጠው የሌላ አገር ውሀ፤ የሚመረዘው የሌላ አገር መሬት።

ከወዲሁ ላስጠንቅቃችሁና የውጭ ኢንቬስትመንት ለዕድገት እጅግ አስፈላጊ ግብአት ነው ከሚሉት ወገን ነኝ። ስለሆነም የመሬቱን ኮንትራት የማየው በ “ጠርጥር” መነጽር ተጋርጄ አይደለም። ለዚህም ነው አዲስ ዓይነት “የጅ-አዙር ቅኝ አገዛዝ” ወዘተ የሚለውን ዝባዝንኬ ክርክር የማልስማማበት። አገርም ግለሰብም የሚፈርሙትን ውል በቅጡ ካሰቡበትና ጥቅማቸውን ለማስከበር በቂ ጥንቃቄ ካደረጉ የጅ-አዙርም የሌላም ዓይነት ቅኝ አገዛዝ ሰለባ አይሆኑም። ደ!

በነገራችን ላይ በመሬት ችብቸባው ንግድ የተሰማራችው ኢትዮጵያ ብቻ ሳትሆን ሱዳን፤ ዛምቢያ፤ ታንዛኒያ፤ ኮንጐ፤ ሞዛምቢክ፤ ካምቦዲያ፤ ዩክሬን፤ ሰርቢያና የመሳሰሉት ጭምር ናቸው። ሩስያ አውስትራሊያና ብራዚልን የምያካክሉ የዳጎሰ ኤኮኖሚ ያላቸው ሳይቀሩ ከነሳኡዲ ጋር ሽር ጉድ እያሉ ነውና ያዲሱ ዓለም የኢንቬስትመንት ቄንጥ ይህ እንደሆነ እንወቅ። በዚህ ረገድ ኢትዮጵያም ድርሻዋን ለማግኘት ብትሯሯጥ ልንገረም አይገባም - ኢንቬስትመንት ካፒታል እንደሷ የሚያስፈልገው አገር የለምና።

ታዲያ ችግሩ የት ላይ ነው? በጣም ጥሩ ጥያቄ። ችግሩ ያለው መሬት የሚቸበችቡት አገሮች ግልጽነትንና ተጠያቂነትን በማያውቁ መንግሥታት ሥር የሚተዳደሩ መሆናቸው፤ አኮናታሪዎቹም ተኮናታሪዎቹም ሙስናን ባህል ያደረጉ መሆናቸው፤ የውል ዝርዝሩ ድብቅ መሆኑ፤ ኢንቬስተሩ ያመረተውን እህል ሙልጭ አድርጎ ወዳገሩ ወይንም ወደ ዓለም ገበያ የመውሰድ መብት እንዲኖረው መደረጉ ይገኙበታል። ይህ ብቻ አይደለም! ውሉ ስለከባቢ ዓየር መበከል፤ ስለብሔራዊ የውሀ ቋት መሟጠጥ፤ ስለነዋሪው ሕዝብ መፈናቀል ከመጨነቅ ይልቅ የኢንቬስተሩንና የውል ሰጨዎችን ኪስ በማሟሸት ላይ የተጣደፈ ነው የሚሉም ይበዛሉ። እኔ ማነኝና ነው አዋቂዎች የሚሉትን ላስተባብል የምሞክረው? እንቀጥል…

ከኢንቬስተሮቹስ ምን ይጠበቃል? ይህም ሌላ ጥሩ ጥያቄ ነው። ኢትዮጵያን በሚመለከት ከሳውዲ ኢንቬተሮች ጋር የተፈረመው ውል በምስጢር ስለተያዘ ምን ዝርዝር እንዳለው አይታወቅም። ይህ ነው እንግዲህ ግልጽ ያለመሆን ጣጣ። ኢንቬስተሮቹ የሚሉት የሥራ ዕድል፤ ምርጥ ዘር፤ አዲስ ቴክኖሎጅ፤ ዘመናዊ ማኔጅመንት፤ ትምህርት ቤቶች፤ ክሊኒኮች፤ ይዘን እንመጣለን ነው። ከተጠቀሱት ጥቅሞች ኢትዮጵያ ምን ያህሉን እንዳገኘች የሚያውቅ ሰው ካለ ይንገረንና የትኞቹ ዕውንት የትኞቹ ደግሞ ባዶ ተስፋ እንደሆኑ መለየት እንችላለን።

እስከዚያው ድረስ ግን ከሌሎች አገሮች ያገኘነውን ተመክሮ መሠረት አድርገን መወያየቱ ክፋት የለውም። ሌሎች አገሮች ውስጥ የተቋቋሙ የ “መንግሥት-ለመንግሥት” ወይንም የ “መንግሥት-ግል” የርሻ ኮንትራቶች ብዙ ፋይዳ አሳይተው እንደማያውቁ ያለም ታሪክ ይመሰክራል። ለነገሩ መንግሥት የሚይዘው ነገር የት ቦታ ነው ፈይዶ የሚያውቀው? ባንጻሩ ደግሞ የውጭ የግል ኢንቬስተሮች ካገሬው የግል ኢንቬስተሮች ጋር የሚጀምሯቸው ፕሮጀክቶች ብዙ ውጤት ታይቶባቸዋል። የኢትዮጵያ መንግሥት ሁሉን በጄ ከሚለው አባዜ እስካልተላቀቀ ድረስ የሳውዲውም ሌሎችም ፕሮጀችቶች ብዙ ዕድሜ እንደማይኖራቸው ከወዲሁ መመስከር ይቻላል።

ወደማጠቃለሉ ላምራ። ከላይ እንደጠቀስኩት የውጭ ባለካፒታሎች በደሀ አገሮች ውስጥ የእርሻ ሥራ ለማስፋፋት መሺቀዳደማቸው የዘመናችን ክስተት ነውና ልናቆመውም ልንሸሸውም አይገባም። ጥያቄው ኢንቬስተሮች ይግቡና አይግቡ ከሚለው ላይ አይደለም - ይህ ብዙ አያከራክርምና። ፍሬ ነገሩ ያለው እንዲህ ያለው ውል ሁለቱንም ወገን ሚዛናዊ በሆነ መንገድ የሚጠቅም ነው አይደለም ከሚለው ላይ ነው። ለዚህ ደግሞ የግልጽነት ጥያቄ ወሳኝ ይሆናል። ያገሬው ኢንቬስተር ተሳታፊነት ወሳኝ ይሆናል። ብሔራዊ ጥቅም የማስከበሩ ጉዳይ ወሳኝ ይሆናል። ተገቢው የኤንቫይሮንሜንት ሕግ መውጣቱና ማስከበሪያ መሣሪያዎቹም መደራጀታቸው ወሳኝ ይሆናል። የውጭው ካፒታል የሚንቀሳቀስበት የሕግ ዳር-ድንበር መከለሉ ወሳኝ ይሆናል። ስለሚፈናቀለው ገበሬና በከብት-ርቢ ስለሚተዳደረው ሕዝባችን እጣ-ፈንታ በቅጡ ማሰብ ወሳኝ ይሆናል።

ከሁሉም በላይ ደግሞ የዴሞክራሲ የመልካም አስተዳደርና የሕግ የበላይነት መስፈንን የግድ ይላል።

እነዚህ ሳይሆኑ ቀርተው የመንግሥት ቢሮክራቶች በግብታዊነትም በሌላ ተነሳሺነትም የሚያደርጉት ውሳኔና የሚፈራረሙት ውል የሚያስገኘው ጥፋትና ኪሣራ ነው። በቆቃ ሀይቅና በወንዞቻችን ላይ እየደረሰ ያለው ሁኔታ አሳዝኖን ከሆነ ይኸኛው ደግሞ ከትውልድ ወደትውልድ የሚተላልፍ የሀዘንም ሀዘን ይሆናል። የኢትዮጵያ ሕዝብ የውሎቹን ዝርዝር የማወቅ መብት አለው።

Kuchiye@gmail.com

----------
(እንግሊዝ ለሚቀናችሁ፡ “The Economist” May 23, 2009 አንብቡ። ብዙውን ያገኘሁት ከዚያ ነው)

Tuesday, May 05, 2009

"ኤይድስ በዳያስፖራው ኢትዮጵያዊ መንደር! "

ከዲሲ ሕዝብ 3% ያህሉ በኤይድስ በሽታ የተበከለ ነው። አንዳንዶች ማዕከላዊ ቁጥሩ ከዚህም እጥፍ ይሆናል ይላሉ። የጥቁሩን ሕብረተሰብ ብቻ ነጥለን ብንወሰድ 7% የሚሆነው የበሽታው ሰለባ ሆኗል።

ዛሬ የኤይድስ አክቲቢስት መስየ የቀረብሁት በበቂ ምክንያት ነው። በውጭ ከሰፈረው ኢትዮጵያዊ ወገናችን አብዛኛው መቶኛ ዋሽንግተን ዲሲ አካባቢ የሚኖር ስለሆነ ሁኔታው በግለሰብም፤ በማህበረሰብም ደረጃ ሊያሳስበን ይገባል። ከዚያም አልፎ ሊያስደነግጠን ይገባል። በጤናው መስክ የተሰማራ ወዳጄ በኢትዮጵያዊው ህብረተሰብ ውስጥ የኤይድስ ቁጥር በከፍተኛ ደረጃ እየጨመረ መምጣቱን ያጫወተኝ አይቼበት ከማላውቀው ትከዜ ጋር ነበር። በሱ ግምት የሀበሻው ሕብረተሰብ ተነጥሎ ቢጠና የተለከፈው ወገን ከ 10% እንደማያንስ አልተጠራጠረም። በተለይ ወጣቱ አካባቢ።

የዋሺንግተን ዲሲው ኤች አይቪ ኤይድስ ሁኔታ የወረርሽኝ ያህል አስደንጋጭ ደረጃ ላይ ስለደረሰ የመንግሥትንና የሕብረተሰቡን ትኩረት እያገኘ ነው። በሀበሻው መንደር ግን ግንዛቤውም ድንጋጤውም ጎልቶ አለመታየቱ እጅግ ያሳስባል!

ከወዳጄ ጋር ጭንቅላቶቻችንን ለጥቂት ጊዜ አጋጨንና የሚከተሉትን ቁምነገሮች ልናካፍላችሁ ተስማማን። በዚህ ዓለም ላይ ባለማወቅ ከምናደርጋቸው ስህተቶች እያወቅን የምንፈጽማቸው በጅጉ እንደሚበዙ የሰው ልጅ ታሪክ የመሰከረው ነውና የምናውቀውንም እንደገና መማማራችን አስፈላጊ ነው። ከተወሰነ ፍጥነት በላይ መንዳት ቅጣት እንደሚያስከትል እያወቅን ቲኬት የተከናነብን ስንቶች ነን? በኤይድስ ላይ የሚደረግ ውይይትንም በዚሁ መልኩ እንየው።

ኤይድስ መሠሪና ፈሪ ጠላት ነው። አዕምሮአችን በመጠጥ ወይንም በፍትዎት የተዘናጋበትን ሰዓትና አሳቻ ቦታ መርጦ ያጠቃል። ስለሆነም መጠጥ መጠጣት ካለብን ልካችንን እንወቅ።
ፍትዎት እንደታንጎ ሁለት ደናሺ ይጠይቃል። እኔ ጥንቁቅ ነኝና ጓደኛየም ትንቁቅ ትሆናለች ማለት አይቻልም። ያልተጋቡ ጓደኞች ኮንዶም መጠቀምን ከጀግንነትና ከስልጡንነት ሊቆጥሩት ይገባል። የኮንዶም ፍትዎት ያለኮንዶም ከሚደረግ ፍትዎት እኩል እንደሚጥም አዕምሮአችን ይቀበለው። ባለትዳሮችም ቢሆኑ አንደኛው ወገን በምንም መነሻ ይሁን ስጋት አደረብኝ ካለ “እንመርመር ቀፈፈኝ” ማለትን መፍራት የለበትም። ሌላው ወገንም እንዴት ተደፈርኩ! ብሎ አካኪ ዘራፍ አይበል። ምርመራው ለሁለቱም ይበጃል፤ መተማመንና ፍቅርን ያጠናክራል።
ሀገር ቤትን እንፍራ። አዎን ያገር ቤት ጉብኝትን መፍራት ነው። ያገራችን ሴቶች ቀድሞውንም ቆንጆ መሆናቸው አንሶ አሁን ደግሞ ይበልጡን እያማሩና እያማለሉ ሄደዋል። ኢትዮጵያ በዓለም ከፍተኛ የኤይድስ ተሸካሚ ከሚባሉት አገሮች አንዷ መሆኗን ስንገነዘብ፤ ሥራ አጥነት ወጣቱን በፍትዎት ንግድ ውስጥ እንዲሰማራና የቤተሰብ ሀላፊነትን እንዲሸከም ያስገደደበት አገር መሆኑን ስናይ፤ “ረሀብ ባንድ ቀን ይገድላል ኤይድስ ፋታ ይሰጣል” የሚሉት አሰቃቂ ቀልድ የነገሰባት አገር ሞሆኗን ስንረዳ፤ ከልማት ይልቅ የቡና ቤቶች የክለቦችና የማሳጅ ፓርለሮች ኢንዱስትሪ እንደ እንጉዳይ የፈሉባት አገር መህኗን ስናስታውስ፤ ሙያ ይመስል አዲሳባ ባንኮክን ሆናለች እያለ የፍትዎት ቱሪዝምን የሚያሞግስ ትውልድ የበረከተበት አገር መሆኗን ስንረዳ ዳያስፖራውያን ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ እንዳለብን እንረዳለን። ዶላርንና የውሸት ትዳርን አሰፍስፈው የሚጠብቁ እነርሱ አደገኞች ናቸውና እንቆጠብ።

በዋሽንግተን ዲሲ አካባቢ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ በኤይድስ ወረርሽኝ በከፍተኛ መቶኛ የተመታው አገር ቤት ጋር ባለው ንኪኪ እንደሆነ በድፍረት መናገር ይቻላል። በሌላው ያሜሪካ ክፍልና በሌላው ክፍለ ዓለም ያሚኖረውም ኢትዮጵያዊም ከዚህ መቅሰፍት የተከለለ አለመሆኑን መዘንጋት የለበትም።

ገለልተኛነታችን ሊጎዳን መሰለኝ። ሀበሾች ስንባል ከሌላው ስደተኛ ህብረተሰብ በበለጠ በራሳችን ማህበረሰብ ውስጥ ተከልለን መኖርን እንመርጣለን። ይህ ተፈጥሯዊ መነሻ ቢኖረውም ተቋሞቻችን የሚገባንን እንክብካቤና ትመህርት ከሚሰጡበት የዕእድገት ደረጃ ላይ ካልደረሱ ተጎጅዎች እንሆናለን። አሜሪካኖቹ ኤይድስን በሚያክል አደገኛ ጠላት ላይ በሚያካሂዱት ዘመቻ ላንሳተፍ ነው። በዚህ በሽታ የተጠመዱ ወገኖቻችን ተደብቀው እንዲኖሩና ራሳቸውንም ሌሎችንም እንዲጎዱ ሰበብ እየሆንን ነው። ሀበሻው ጋር አድረን ሀበሻው ጋር ውለን ሀበሻው ጋር እስካመሸን ድረስ እንዲህ ያለ አደጋ ይመጣል፡፤

እናስ ታዲያ ምን ይሁን? እናማስ ሀላፊነት እንውሰድ። በየግላችን መውሰድ የሚገባንን ርምጃ በሃላፊነት ስሜት እንወጣ። ልጆቻችንንም ሰብሰብ አድርገን ያለ መሽኮርመም በዚህ ጉዳይ ላይ መወያየት ነው። በሞት ፊት መሽኮርመምን ምን አመጣው?

የሀይማኖት የፖለቲካና የማህበራዊ ተቋሞችም ችግሩን እያዩ እንዳላዩ አይሁኑና ይህን መሠሪ ጠላት በመዋጋት ረገድ አመራር ያሳዩን። ሦስቱም ቢሆኑ ጤነኛ ሕብረተሰብ በሌለበት ሊጠነክሩና ሊከበሩ አይቻላቸውም። በንዲህ አይነት ቅዱስ ዘመቻ ውስጥ የነቃ ተሳትፎ ያሚያደርግ ተቋም ከበሬታም ያገኛል የአባላትና የደጋፊ መሠረቱንም ያሰፋል። ኤይድስ በርዕዮተ ዓለምና በሀይማኖት ቀኖና ላይ የሚያሾፍና የሚረታ ሴሰኛ ባላንጣ ነው።


ቁጥር ቀልባችሁን ያስገኝልን እንደሁ ትንሺ በቁጥር እናስደንግጣችሁ። ዊኪፒዲያ የተባለው ድርጅት ለአቅመ አዳም የደረስውን በኤይድስ የተለከፈ ሕዝብ እንዲህ ያስቀምጠዋል። ታንዛኒያ 8.8% ኬንያ 6.7% ኮንጎ 4.9% ኢትዮጵያ 4.4% ። የሲ.አይ.ኤው ርፖርት ደግሞ የኢትዮጵያውን ወደ 10-18% ይተምንና በ 2010ዓ/ም ደግሞ ከ19-27% እንደሚደርስ ያሳስባል።

እንግዲህ የዲሲው ኤይድስ መቶኛ ከሦስተኛው ዓለም መቶኛ መብለጡ ካላስደነገጠን ምን ሊያስደነግጠን እንደሚችል አናውቅም። ዲሲን ከሦስተኛው ዓለም ጋር እንመድበው ይሆን?

Kuchiye@gmail.com

Monday, April 20, 2009

"ከተለየኸን ደህና ሁን!"
ለጥላሁን ገሠሠ ሙዚቃ ሙት መሆኔን አገር ያውቃል። የርሱ ሙዚቃ ዳግም ላይሰማ ይታገዳል ያሉኝ ይመስል ከሰሞኑ መልሼ መልሼ የማዳምጠው ጥሌን ብቻ ነበር።

እንደኔ ሙዚቃን የሚያሻምድ ሰው ጥላሁን ለትውልዳችን የተሰጠ ልዩ በረከት፤ የዕምነታችንና የሁሉም ዓይነት ምኞታችን መገለጫ ነው ብሎ ከደመደመ ቆይቷል። አጋነንክ የሚል ከመጣም እስከመጨረሻው እሞግተዋለሁ እንጅ እንደ ሉሲና እንደ አክሱም ሀውልት ብሔራዊ ቅርሳችን ነው ባይ ነኝ። ለዚህ ይመስለኛል የጥላሁን ዜና-ዕረፍት እንደተሰማ ሚሊዮኖች በመብረቅ የተመታ ያህል ባሉበት የደረቁት፤ ያነቡትና የተከዙት።

የኔው ድንጋጤና ሀዘን ግን ወደ ፍስሐና ወደ መስጋና ሲለወጥ ፋታ አልፈጀበትም። ልማድ ሆኖብኝ ሲከፋኝና ፍቅር-ፍቅር ሲለኝ ኮምፒውተሬ ላይ ዘወትር በተጠንቀቅ የሚጠብቀውን የጥሌን ሙዚቃ ነው ጠቅ የማደርገው። ዛሬም ያንኑ አደረግሁና ወደ ትራክ ስድስት መራሁት። የሙዚቃው አጀማመር ገና ከመነሻው ምድርን ቃጤ የሚያደርግ ዓይነት ነው፤ በጣም የተሟሟቀ፤ የጥድፊያ ጥሪ ያለበትም የሚመስል…...ጥሌን የሚጣራ የሚመስል። ወዲያው ተቀላቀሉ ጥሌና ሙዚቃ…..ይለቀው ጀመራ በዚያ መረዋ ድምጹ!

“ያሳለፍነው ዘምን ደስታን ያየንበት…….ተመልሶ ቢገኝ አሁን ምን አለበት”
እ….ህህ! እህ..እህህ! አይይይይ!

ይሄን ሙዚቃ ስንቴ እንደሰማሁት የሚያውቀው ፈጣሪ ብቻ ነው። ጥላሁን እጅግ አስቸጋሪ የሆኑ ኖታዎችን አዋህዶ የዘፈነበትና የድምጹ ቅላፄ ጐልቶ የወጣበት በዚህ ዘፈን ይመስለኛል። ቢሮዬ ወዲያው ተሟሟቀ። ለቀቅሁት እኔም እንዳቅሜ… አጀብኩት ጥሌን። ቢሮዬ ውስጥ ማን ለሲማኝ? ምድረ ፈረንጅ “ምን ተፈጠረ?” ብሎ ቢመጣም በቂ ምክንያት አለኝ አልኩ። የከበረና የተባረከ ህይወትን እየተሰናበትሁ ነው ካልኳችው እንደሚገባቸው አልተጠራጠርኩም። መቼም ፈረንጆች አይደሉም? ቀጠልን እኔና ጥሌ!.. “እ….ህህ! እህ..እህህ! አይይይይ!” አልን። ስንቱን ባነሆለለ ፈገግታው አየት ያደረገኝና “ቀጥል! ጥሩ ይዘሀል!” ያለኝ መሰለኝ ምን ገዶኝና ማንን ፈርቼ? ቀጠልኩ የጥሌን ትዝታና ውለታውን በልቤ እየመዘገብሁ።

ይሄ ነው እንጅ አልኩ! እንዲህ ነው እንጅ ጥሌን ማስታወስ። 55 ዓመት ሙሉ የምድረ ሀበሻን ቤት በደስታና በፈንጠዝያ የመላ፤ ያሳቀ፤ ያስደለቀ፤ መድረኮችን ያስጨነቀ፤ የወደደና ያዋደደ። ሺኝቱ በተለየ መሆን አለበት አልኩ። ልንሸነው የሚገባው በትዝታ ቅኝት፤ በባቲ ለዛ፤ ባንች-ሆየ ቃና፤ በ “ሠላመካ” ዝማሬ መሆን አለበት ብዬ ወሰንኩ። የ “አልቻልኩም”ን ጀግና፤ የ “ይህ ነው ፍላጎቴን” መሪ-ጌታ የምንሸኘው ከበሮው እየተደለቀ፤ ሳክሱ እየሳቀ፤ ትራንፔቱ እያማለለ ሊሆን ይገባል አልኩ።

ጥላሁን ዝንተ ዓለም አይረሳም። መሰል-የለሺ እንጉርጉሮዎቹን፤ ግርማ ሞገሱንና የርሱ ብቻ የሆነ ለዛውን በውስጠኛው የምናባችን ክፍል አትሞብናልና። የዘመናችንን የኪነት የበህር ልጅ እንዴትስ ልንረሳው ይቻለናል?

በል ደህና ሁን ጥሌ! ከተለየኸን… ደህና ሁን!
Kuchiye@gmail.com

http://www.voanews.com/horn/amharic_audio.cfm

Friday, December 12, 2008

"Amharic or English? – Expanding the Democratic Base"

I confess I am as badly hyphenated as any in the Diaspora. Only the other day a rude awakening hit home when my son asked me to translate an Amharic article I wrote in connection with the Obama campaign. Apparently an insider had intimated to him about a tangential reference I made to the young man.
http://www.abugidainfo.com/wp-content/uploads/2008/11/obama_election_110808.pdf.

Translate I did, carrying a sense of guilt for raising an Amharic language challenged child. Assuming my own family serves as microcosm of a typical Diaspora family, surely the question of whether or not to write in English becomes a real issue.

But wait! Just about a year ago I encountered a dilemma of the reverse kind. In one of my rare moments of brilliance I concluded that punditry in English is not of much consequence since 80% of Ethiopians in the Diaspora, according to my cursory survey, are far more conversant in Amharic than they truly are in English. That is when I started writing in Amharic with still improving eloquence. Who am I kidding? my English wasn’t that earth shattering in the first place.

Such being the case, who indeed are Ethiopian pundits targeting as their audience or are they trying to convert the converted, to teach the learned? Are they engaged in a feel-good exercise that the elite are all too often accused of? If they knowingly target the learned 20%, aren’t they investing 80% of their effort on 20% of the opportunity? Please understand I am asking theses questions in good faith and from a desire to see the ideas of these brilliant minds flourish in every Ethiopian house and heart.

Just look around and figure out how many out of 10 people in a public gathering, the church, the mosque or “Mahber“ understand let alone appreciate the luminous articles of Prof. Alemayehu G/Mariam, Prof. Teodros Kiros, Fekade Shewakena, Robel Ababiya and Selam Beyene, to name but a few? Not many, I am afraid. Isn’t it precisely the reason why we conduct meetings in Amharic? Isn’t it why we have Amharic rather than English radio and TV stations? Amharic rather than English newspapers? So what is up with this cyber punditry in English?

Let’s for the sake of expediency assume 20% of our community posses adequate knowledge of the English language; enough to understand conceptual arguments and patient enough for lengthy diatribes. Since we are in a giving season, I will throw in another 5% to account for the “Am-English” speaker and swell the potential audience to 25%. Of this, what percentage will be interested in politics? What percent will access the internet regularly and if that to check emails and pay the bloody bills electronically? What percentage will postpone chasing the American or some other dream and sacrifice an afternoon for a public rally to protest the unfair imprisonment of Teddy Afro? I would say a paltry 1%. Trust me; this number did not come out of thin air but from real experience. If you are Thomas the doubtful, take a look at some factual information on the most frequently visited websites:


Trafic rank based on combined measure of page views & users (average one month)
Abugidainfo 264,538
Ethiomedia 150,303
Ethiopian Review 130,675

Traffic rank based on a combined measure of page views and users (reach) – Average 3 months
Abugida 154,542
Ethiomedia 156,787
Ethiopian Review 75,468
Source: Alexa (December 4, 2008)

Let’s see.
http://abugidainfo.com, for example, enjoys an average of 4,408 visitors per day including repeat visitors, (264,538/30 days/2pages per person =4,408). Does that mean my article on Abugida will be read by all 4,408 visitors? Most certainly not; but I will dwell on that some other time.

Considering a universe of about 1 million Ethiopians living abroad, the combined number of hits our websites receive is dismal. I have deliberately left out the home front for two reasons. One, most good websites are banned. Two, even if they were not banned, the pathetic bandwidth problem of the country makes internet surfing a truly demoralizing experience. These are material facts over which web site administrators and cyber pundits need to scratch their heads about.

So the question becomes “How do we increase internet traffic?” Jeff Bezo of Amazon and Eric Schmidt of Google fame would tell us the key is “content”. Trust me once again, these billionaire tycoons know what they are talking abut.

How do you then improve content and increase traffic when you are writing in English with almost total disregard to 80% of the community?

Is this going to be a case of damned if we write in Amharic and exclude the young and damned if we write in English and ostracize the majority? It doesn’t have to be.

Obviously, a blanket outreach module does not work since communities have varied interests, language preferences, esthetic values etc. We can and must stratify our society into meaningful groups so that appropriate communication modules that help in reaching every sector of society proliferate. Only then will we be able to expand the democratic base and garner sustained support from well informed and well committed citizens.

As for me, I will continue to have fun writing in Amharic and maybe occasionally in English. Just find me copy of that famous book “Lemma Begebeya” so I can launch a “Meserete Timhrt” program for my son.

Merry Christmas!

kuchiye@gmail.com